หน่วยคลังข้อมูลยา
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ยาระงับปวดกลุ่มโอปิออยด์ (opioid analgesics)...อาจเกิดอันตรายร้ายแรงหากหยุดใช้ยาอย่างฉับพลันในผู้ที่ติดยา

ข่าวประจำสัปดาห์ที่ 1 เดือน เมษายน ปี 2562 -- อ่านแล้ว 63,597 ครั้ง
 

โอปิออยด์ (opioids) มีบทบาทมากในการรักษาอาการปวดเฉียบพลันและอาการปวดเรื้อรัง ยาในกลุ่มนี้ เช่น tramadol, oxycodone, fentanyl, methadone, meperidine, codeine, buprenorphine, hydrocodone, hydromorphone, morphine, oxymorphone ปัจจุบันแนวโน้มในการใช้ยากลุ่มนี้ยังคงเพิ่มขึ้น จึงเกิดปัญหาเรื่องอาการไม่พึงประสงค์จากยาและการติดยา การหยุดใช้ยาเหล่านี้อย่างฉับพลันหรือการลดขนาดยาลงเร็วเกินในผู้ที่เกิดการติดยาทางกายหรือเกิดภาวะพึ่งยาทางกาย (physical dependence) อาจเกิดอาการขาดยา (withdrawal symptoms) และอาการปวดที่คุมไม่ได้ จนเป็นสาเหตุให้ผู้ป่วยแสวงหายามาใช้เองอย่างผิดกฎหมาย ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่คล้ายกับผู้ที่ติดยาจากการใช้ในทางที่ผิด

เมื่อเร็วๆ นี้มีข้อมูลจากหน่วยงาน FDA ของประเทศสหรัฐอเมริกาเกี่ยวกับผู้ป่วยที่ใช้ยาระงับปวดกลุ่มโอปิออยด์จนเกิดการติดยาทางกาย เมื่อหยุดใช้ยาฉับพลันหรือลดขนาดยาอย่างรวดเร็วแล้วเกิดอันตรายร้ายแรง เช่น อาการขาดยาร้ายแรง (serious withdrawal symptoms) อาการปวดที่คุมไม่ได้ ความทุกข์ทรมานทางจิตใจ (psychological distress) และการฆ่าตัวตาย ในเบื้องต้นหน่วยงานดังกล่าวได้ให้ข้อมูลและคำแนะนำเกี่ยวกับการหยุดยาและการปรับลดขนาดยาแก่บุคลากรทางการแพทย์ที่มีการสั่งใช้ยาระงับปวดกลุ่มโอปิออยด์ให้กับผู้ป่วยนอก สาระสำคัญมีดังนี้

 ทำความเข้าใจกับผู้ป่วยเพื่อให้เกิดความร่วมมือเมื่อต้องมีการปรับลดขนาดยา พร้อมทั้งแนะนำผู้ป่วยไม่ให้หยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ผู้ให้การรักษา

 ผู้ป่วยที่เกิดการติดยาทางกาย ไม่ให้หยุดยาอย่างฉับพลันหรือปรับลดขนาดอย่างรวดเร็ว เพราะอาจเกิดอันตรายรุนแรง เช่น อาการขาดยาร้ายแรง อาการปวดที่คุมไม่ได้ การฆ่าตัวตาย ตลอดจนอาจเป็นสาเหตุให้ผู้ป่วยแสวงหายามาใช้เองอย่างผิดกฎหมาย (ดังกล่าวข้างต้น)

 ในช่วงที่มีการปรับลดขนาดยา ให้ประเมินผู้ป่วยว่ามีอาการขาดยาหรือไม่ (ดูตาราง) รวมถึงประเมินภาวะทางจิตใจด้านความคิดฆ่าตัวตาย การเปลี่ยนแปลงอื่นๆ ทางด้านอารมณ์ และการใช้สารเสพติดอื่นเพื่อทดแทน

 ไม่มีแนวทางมาตรฐานในการปรับลดขนาดยาที่สามารถใช้ได้อย่างเหมาะสมกับผู้ป่วยทุกราย เนื่องจากผู้ป่วยแต่ละรายมีความแตกต่างกัน ทั้งขนาดยาที่ใช้ ระยะเวลาที่ได้ใช้ยา ชนิดของความเจ็บปวดที่ทำการรักษา ตลอดจนภาวะทางกายและทางจิตใจของผู้ป่วย ในการปรับลดขนาดยาในผู้ที่เกิดการยานั้นโดยทั่วไปให้ลดขนาดยาแต่ละคราวในอัตราไม่เกิน 10-25% ทุก 2-4 สัปดาห์ ในช่วงนี้หากผู้ป่วยมีอาการปวดเพิ่มขึ้นหรือเกิดภาวะขาดยาร้ายแรง อาจจำเป็นต้องหยุดการปรับลดขนาดยาชั่วคราวและกลับไปใช้ยาในขนาดก่อนหน้านั้น เมื่อสถานการณ์คงที่จึงดำเนินการปรับลดขนาดต่อไปด้วยความระมัดระวังมากขึ้น

อ้างอิงจาก:

(1) Cohen B, Preuss CV. Opioid analgesics. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459161/; (2) US FDA Drug Safety Communication: FDA identifies harm reported from sudden discontinuation of opioid pain medicines and requires label changes to guide prescribers on gradual, individualized tapering (April 9, 2019). https://www.fda.gov/downloads/Drugs/DrugSafety/UCM635492.pdf

คำค้นที่เกี่ยวข้อง:
ยาระงับปวดกลุ่มโอปิออยด์ opioid analgesics โอปิออยด์ (opioids อาการปวดเฉียบพลัน อาการปวดเรื้อรัง tramadol oxycodone fentanyl methadone meperidine codeine buprenorphine hydrocodone hydromorphone morphine oxymorphone การติดยาทางกาย ภา
 
ข่าวยาล่าสุด
    ดูข่าวยาทั้งหมด


หน่วยคลังข้อมูลยา

447 ถ.ศรีอยุธยา แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
 
ออกแบบและพัฒนาโดย งานเทคโนโลยีสารสนเทศฯ คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล
Copyright © 2013-2020
 
เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้
เราใช้เทคโนโลยีคุกกี้เพื่อช่วยให้เว็บไซต์ทำงานได้อย่างถูกต้อง การเปิดให้ใช้คุณสมบัติทางโซเชียลมีเดีย และเพื่อวิเคราะห์การเข้าเว็บไซต์ของเรา การใช้งานเว็บไซต์ต่อถือว่าคุณยอมรับการใช้งานคุกกี้