วิตามินซีกับอัตราการเสียชีวิตในผู้ป่วย sepsis

การติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) เป็นภาวะคุกคามชีวิตที่เกิดจากการตอบสนองต่อการติดเชื้อของร่างกายที่มากกว่าปกติ ส่งผลให้เกิดการอักเสบรุนแรง ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง เยื่อบุหลอดเลือดเสียหาย ระบบการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ นำไปสู่ภาวะความดันโลหิตต่ำ และหากภาวะดังกล่าวยังคงอยู่อย่างต่อเนื่องแม้ได้รับสารน้ำอย่างเพียงพอ จะเรียกว่าภาวะ sepsis shock ซึ่งท้ายที่สุดก่อให้เกิดการล้มเหลวของอวัยวะหลายระบบ1 ปัจจุบันอัตราการเสียชีวิตจาก sepsis ยังคงอยู่ในระดับสูง จากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมานในประเทศเกาหลีใต้ที่เผยแพร่เมื่อปี ค.ศ. 20232 พบว่าอัตราการเสียชีวิตภายใน 28 หรือ 30 วัน อยู่ที่ประมาณ 22.7% ในผู้ป่วย sepsis และสูงถึง 27.6% ในผู้ป่วย septic shock สะท้อนให้เห็นว่าการรักษามาตรฐานเพียงอย่างเดียวไม่สามารถลดอัตราการเสียชีวิตได้อย่างเพียงพอ ดังนั้นแนวทางการรักษาในปัจจุบันจึงให้ความสนใจต่อการรักษาเสริมที่สามารถปรับการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน ลดภาวะ oxidative stress และสนับสนุนกระบวนการเมแทบอลิซึมของร่างกาย3 โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้วิตามินซีซึ่งมีข้อมูลการศึกษามากที่สุดในผู้ป่วย sepsis เนื่องจากมีหลักฐานเชิงกลไกที่สนับสนุนประโยชน์ทางคลินิก เช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ช่วยในการสังเคราะห์ norepinephrine และส่งเสริมการไหลเวียนเลือด4 ซึ่งอาจมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของอวัยวะในภาวะวิกฤต

จากการศึกษาแบบ retrospective ในประเทศสหรัฐอเมริกาที่เผยแพร่เมื่อปี ค.ศ. 20255 ซึ่งศึกษากลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดร่วมกับภาวะไตวายเฉียบพลัน จำนวน 16,140 ราย แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ได้รับวิตามินซีทางหลอดเลือดดำหรือทางปาก 589 ราย และกลุ่มไม่ได้รับวิตามินซี 15,551 ราย พบว่ากลุ่มที่ได้รับวิตามินซีสามารถลดอัตราเสียชีวิตในโรงพยาบาลลงได้ 33 % เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับวิตามินซี (P<0.001) ชี้ให้เห็นว่าการให้วิตามินซีในผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดร่วมกับภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลัน อาจลดอัตราการเสียชีวิตในโรงพยาบาล อย่างไรก็ตามการศึกษานี้ยังคงมีข้อจำกัดสำคัญ เนื่องจากขนาดยา ความถี่ และวิธีการบริหารวิตามินซีที่เหมาะสมในผู้ป่วยวิกฤตกลุ่มดังกล่าวยังไม่มีความชัดเจนเพียงพอ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาแบบสุ่มในประเทศแคนาดา ฝรั่งเศส และนิวซีแลนด์ ที่เผยแพร่เมื่อปี ค.ศ. 20226 ซึ่งทำในกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดและกำลังได้รับยากระตุ้นความดันโลหิต จำนวน 872 ราย แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับวิตามินซีทางหลอดเลือดดำขนาด 50 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมของน้ำหนักตัว 435 ราย และกลุ่มยาหลอก 437 ราย โดยให้ทุก 6 ชั่วโมง ต่อเนื่องได้นานสูงสุด 96 ชั่วโมง พบว่าการเสียชีวิตหรือภาวะอวัยวะล้มเหลวในวันที่ 28 ของการรักษาในกลุ่มที่ได้รับวิตามินซีสูงกว่ากลุ่มที่ได้รับยาหลอก 1.21 เท่า (P<0.01) ด้วยข้อมูลที่ยังขัดแย้งกันนี้ ปัจจุบันจึงยังไม่มีหลักฐานที่เพียงพอจะสนับสนุนการรักษาด้วยวิตามินซีขนาดสูงในผู้ป่วย sepsis

เอกสารอ้างอิง

1. Yamamoto H, Usman M, Koutrouvelis A, et al. Mechanism of sepsis. J Mol Pathol. 2025; 6(3):18.

2. Namgung M, Ahn C, Park Y, et al. Mortality among adult patients with sepsis and septic shock in Korea: a systematic review and meta-analysis. Clin Exp Emerg Med. 2023; 10(2):157-171.

3. Wald EL, Badke CM, Hintz LK, et al. Vitamin therapy in sepsis. Pediatr Res. 2022; 91(2): 328-336.

4. Wang Z, Liu L, Liu L. Vitamin C as a treatment for organ failure in sepsis. Eur J Med Res. 2023; 28(1):222.

5. He Y, Liu J. Vitamin C improves 28-day survival in patients with sepsis-associated acute kidney injury in the intensive care unit: a retrospective study. Front Nutr. 2025; 12: 1600224.

6. Lamontagne F, Masse MH, Menard J, et al. Intravenous Vitamin C in Adults with Sepsis in the Intensive Care Unit. N Engl J Med. 2022; 386(25):2387-2398.