1.มีข้อสงสัยเรื่องยาแก้ท้องอืด/ ช่วยย่อยครับ จากการไปฟังยาหลายตัวและสับสน โดยส่วนมากจะมีส่วนผสมของ pancreatin อยู่ในทุกยี่ห้อ แต่สงสัยว่าในกรณีไม่มี pancreatic insuff นั้น ยากลุ่มนี้มี role หรือไม่ -มีบางตัวยาเช่น creon มี การ claim indication ในแง่ bloating ท้องอืดแต่ไม่แน่ใจในกลไก แต่ยาอื่น ๆ เช่นgaszym จะเป็น simethicone + pancreatin ยังพอเข้าใจได้เพราะมี simethicone ครับ 3.ส่วน simethicone alone ไม่มีข้อสงสัยในแง่แก้ท้องอืดครับ 4. prokinetics ก็มีผลในแง่การแก้ท้องอืดร่วมด้วยถูกไหมครับ ดังนั้น prokinetics ที่มีฤทธิ์ที่ upper gastric + small bowel น่าจะช่วยได้หมด เช่น itropride ,mosapride , prucalopride แต่ prucalopride ส่วนใหญ่จะใช้ในท้องผูกมากกว่าหรือไม่ ขอบคุณครับ

คำตอบ

อาการท้องอืด (bloating) เกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การย่อยหรือดูดซึมอาหารผิดปกติ (malabsorption) ภาวะตับอ่อนสร้างเอนไซม์ย่อยอาหารได้ไม่เพียงพอ (exocrine pancreatic insufficiency; EPI) โรคกระเพาะอาหารแปรปรวน (functional dyspepsia) โรคลำไส้แปรปรวน (irritable bowel syndrome; IBS) แบคทีเรียในลำไส้เล็กมีการเจริญเติบโตมากเกินไป (small intestine bacterial overgrowth, SIBO) ในทางปฏิบัติอาจไม่สามารถแยกสาเหตุได้อย่างชัดเจน จึงมีการใช้ยาหลายกลุ่มตามกลไกที่เป็นไปได้ของอาการ เช่น 1) simethicone ช่วยลดแรงตึงผิวของฟองแก๊ส ทำให้ขับแก๊สออกได้ง่าย จึงช่วยบรรเทาอาการท้องอืดได้ 2) เอนไซม์ช่วยย่อยอาหาร เช่น pancreatin ซึ่งมีข้อบ่งใช้หลักในผู้ที่มีภาวะตับอ่อนสร้างเอนไซม์ไม่เพียงพอ (EPI) แต่เนื่องจากอาการท้องอืดสามารถเกิดจากการย่อยและดูดซึมที่ไม่สมบูรณ์ ทำให้อาหารเคลื่อนลงไปยังลำไส้ใหญ่และถูกแบคทีเรียหมักเกิดเป็นแก๊สและทำให้ท้องอืดได้ ดังนั้นเอนไซม์ช่วยย่อยอาหารอาจมีบทบาทในการลดอาการท้องอืดโดยลดการเกิดแก๊สตั้งแต่ต้นทางเดินอาหาร ไม่ใช่การขับลมโดยตรง จึงมีการนำเอนไซม์ขนาดต่ำ เช่น Creon® 10000 มาใช้ในผู้ที่มีอาการท้องอืดร่วมกับการย่อยอาหารไม่สมบูรณ์หรือมีความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารซึ่งไม่ได้เกิดจากความผิดปกติทางกายภาพ ส่วนยากระตุ้นการเคลื่อนไหวของกระเพาะและลำไส้ (prokinetics) เช่น itopride, mosapride และ prucalopride สามารถช่วยลดอาการท้องอืดได้จากการช่วยให้อาหารและลมเคลื่อนผ่านทางเดินอาหารดีขึ้น นอกจากนี้ prokinetics ยังมีบทบาทในผู้ป่วยโรคกระเพาะอาหารแปรปรวน ซึ่งมีอาการท้องอืดและแน่นท้องที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารที่ช้าลง ยากลุ่มนี้จึงช่วยบรรเทาอาการท้องอืดและแน่นท้องหลังรับประทานอาหารได้ ในส่วนของ prucalopride ซึ่งได้รับข้อบ่งใช้สำหรับรักษาท้องผูกเรื้อรังเป็นหลัก อาจเหมาะสำหรับผู้ป่วยท้องผูกที่มีท้องอืดร่วมด้วย

Reference:
1. Uptodate. Simethicone: Drug information [Internet]. 2026 [cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.uptodate.com.
2. Staller K, Hinson J, Kerstens R, Spalding W, Lembo AJ. S0488 The effect of prucalopride on abdominal bloating in patients with chronic idiopathic constipation who had moderate to very severe abdominal bloating at baseline. The American Journal of Gastroenterology ACG. 2020;115:S243-4.
3. U.S. Food & Drug Administration. Prescribing information for CREON (pancrelipase) [internet]. 2024 [Updated 2024 Feb; cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2024/020725s031lbl.pdf.
4. Uptodate. Prucalopride: Drug information [Internet]. 2026 [cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.uptodate.com.
5. Micromedex. Pancrelipase [Internet]. [cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.micromedexsolutions.com.
6. Roxas M. The role of enzyme supplementation in digestive disorders. Alternative Medicine Review. 2008;13(4):307-14.
7. Whitcomb DC, Lehman GA, Vasileva G, Malecka-Panas E, Gubergrits N, Shen Y, et al. Pancrelipase delayed-release capsules (CREON) for exocrine pancreatic insufficiency due to chronic pancreatitis or pancreatic surgery: A double-blind randomized trial. Am J Gastroenterol. 2010;105(10):2276-86.
8. Pittayanon R, Yuan Y, Bollegala NP, Khanna R, Lacy BE, Andrews CN, et al. Prokinetics for Functional Dyspepsia: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Control Trials. Am J Gastroenterol. 2019;114(2):233-43.
9. MIMS Thailand. Creon 10000 [Internet]. Bangkok: MIMS (Thailand); 2026 [cited 2026 Jan 21]. Available from: https://www.mims.com/thailand

Keywords:
bloating, pancreatin, prokinetic, functional gastrointestinal disorders