|
|
|
Bismuth subsalicylate ประกอบด้วย bismuth และ salicylate โดย salicylate เป็นยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (non-steroidal anti-inflammatory drugs; NSAIDs) ซึ่งมีโครงสร้างทางเคมีจัดเป็นกลุ่ม salicylic acid derivative ขณะที่ ibuprofen เป็นยากลุ่ม NSAIDs เช่นกัน แต่มีโครงสร้างทางเคมีจัดเป็นกลุ่ม propionic acid derivative การที่ยามีโครงสร้างคนละกลุ่มกันทำให้มีโอกาสแพ้ยาทั้งคู่พร้อม ๆ กันจากการแพ้ยาเทียมเพียงอย่างเดียว ทั้งนี้การแพ้ยากลุ่ม NSAIDs สามารถแบ่งได้เป็น 2 กลไกหลัก ได้แก่ (1) การแพ้ยาเทียม (pseudoallergy) เกิดจากฤทธิ์ของยาในการยับยั้งเอนไซม์ cyclooxygenase 1 (COX-1) ซึ่งผู้ป่วยมักมีอาการแพ้ต่อยา NSAIDs ได้หลายชนิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งยาชนิดที่มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ COX-1 สูง และ (2) การแพ้ยาจริง (true allergy) เกิดจำเพาะต่อยาชนิดใดชนิดหนึ่ง ซึ่งมักเกิดจากกลไกทางระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ทำให้ผู้ป่วยอาจแพ้เฉพาะยาชนิดนั้นหรือยาที่มีโครงสร้างทางเคมีใกล้เคียงกัน โดยยังสามารถใช้ยา NSAIDs ชนิดอื่นที่มีโครงสร้างแตกต่างกันได้
ในกรณีนี้ที่มีประวัติรับประทาน ibuprofen หลายครั้งได้โดยไม่เคยเกิดการแพ้ แต่เกิดการแพ้แบบ anaphylaxis หลังได้รับ bismuth subsalicylate การแพ้ของผู้ป่วยน่าจะเกิดการแพ้ยาจริงที่จำเพาะต่อ bismuth subsalicylate หรือจากสารช่วยอื่นในตำรับ ดังนั้นจึงคาดว่าผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการเกิดการแพ้ยากับ ibuprofen ค่อนข้างต่ำและอาจพิจารณาใช้ ibuprofen ได้
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากผู้ป่วยมีประวัติ anaphylaxis จึงควรใช้ยาด้วยความระมัดระวัง และหากมีความจำเป็นต้องใช้ยา NSAIDs ในอนาคต หรือยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสาเหตุของการแพ้ ควรพิจารณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้เพื่อประเมินเพิ่มเติม หากต้องการหลีกเลี่ยง ibuprofen หรือยากลุ่ม NSAIDs อาจพิจารณาใช้ paracetamol ยาอม หรือสเปรย์พ่นคอแทนเพื่อบรรเทาอาการเจ็บคอในระยะสั้น
Reference:
1. Jones BM, Bland CM. Drug Allergy. In: Haines ST, Nolin TD, Ellingrod VL, Posey L, Cocohoba J, Holle L. eds. DiPiro’s Pharmacotherapy: A Pathophysiologic Approach, 13th Edition. McGraw Hill; 2026.
2. Kowalski ML, Asero R, Bavbek S, Blanca M, Blanca-Lopez N, Bochenek G, Brockow K, Campo P, Celik G, Cernadas J, Cortellini G, Gomes E, Ni?ankowska-Mogilnicka E, Romano A, Szczeklik A, Testi S, Torres MJ, W?hrl S, Makowska J. Classification and practical approach to the diagnosis and management of hypersensitivity to nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Allergy. 2013;68(10):1219-32.
3. นทพร ชัยพิชิต. การแพ้ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ สภาเภสัชกรรม; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 3 ก.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=1017
4. National Institute for Health and Care Excellence. Sore throat (acute): antimicrobial prescribing [Internet]. London: National Institute for Health and Care Excellence; 2018 Jan 26 [cited 2026 Jul 3]. 29 p. Report No.: NG84. Available from: https://www.nice.org.uk/guidance/ng84
Keywords:
แพ้ยา, ยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์, bismuth subsalicylate
