Nsaid ที่แนะนำให้กินหลังอาหารเนื่องจากการกัดกระเพาะหรือไม่ แต่มีข้อสัยว่ากรณียาพวก long acting สุดท้ายแล้วฤทธิ์ที่ออก ก็ออกข้ามไปถึงช่วงที่ท้องว่างอยู่ดี จึงไม่แน่ใจว่า การกินหลังอาหารจะมีส่วนช่วยเรื่องอาการทางกระเพาะหรือไม่

คำตอบ

การแนะนำให้รับประทานยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (nonsteroidal anti-inflammatory drugs; NSAIDs) หลังอาหาร เนื่องจากยากลุ่มนี้ทำให้เกิดผลข้างเคียงต่อทางเดินอาหารได้จาก 2 กลไกหลัก คือ การระคายเคืองโดยตรงต่อเยื่อบุกระเพาะ และการยับยั้งเอนไซม์ cyclooxygenases (COXs) ซึ่งทำให้การสร้าง prostaglandin ที่มีบทบาทปกป้องเยื่อบุกระเพาะลดลง การรับประทาน NSAIDs หลังอาหารอาจช่วยลดอาการระคายเคือง คลื่นไส้ หรือปวดท้องในระยะสั้นได้ เพราะอาหารช่วยเจือจางยาและลดการสัมผัสโดยตรงกับเยื่อบุกระเพาะ อย่างไรก็ตามสำหรับยาซึ่งมีฤทธิ์ต่อเนื่องข้ามช่วงท้องว่าง ผลของการยับยั้ง COX และการลด prostaglandin ก็ยังคงเกิดขึ้นตลอดระยะเวลาที่ยาอยู่ในร่างกาย จึงยังสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนของทางเดินอาหาร รวมถึงแผลและเลือดออก ทำให้การกิน NSAIDs หลังอาหารไม่สามารถป้องกันการเกิดแผลหรือเลือดออกได้ทั้งหมด โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุ > 60 ปี มีประวัติแผลในกระเพาะ ใช้ยาต้านเกล็ดเลือด สเตียรอยด์ หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดร่วม ซึ่งในกลุ่มเสี่ยงดังกล่าวควรพิจารณาให้ยาลดการหลั่งกรดในกระเพาะอาหาร เช่น proton pump inhibitors (PPIs) ร่วมด้วยตามความเหมาะสม

Reference:
1. Davies NM. Sustained release and enteric coated NSAIDs: are they really GI safe? J Pharm Pharm Sci. 1999;2(1):5-14.
2. AlHajri L. Enteric-coated, extended-release and sustained-release formulations of NSAIDs. Ann Pharmacother. 2017;51(4):354-356.
3. Sohail R, Mathew M, Patel KK, et al. Effects of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) and gastroprotective NSAIDs on the gastrointestinal tract: a narrative review. Cureus. 2023;15(4):e37080.
4. Sinha M, Gautam L, Shukla PK, et al. Current perspectives in NSAID-induced gastropathy. Mediators Inflamm. 2013;2013:258209.

Keywords:
NSAIDs, ทางเดินอาหาร, ระคายเคืองกระเพาะอาหาร