-tranexamic acid ปัจจุบันมีที่ใช้ใน Upper/Lower GI bleeding หรือไม่ จากการรีวิวเบื้องต้นพบว่าไม่มี evidence ชัดเจน และ ไม่ได้แนะนำแล้วในปัจจุบัน -ใน LGIB มี HALT-IT trial ซึ่งชี้ว่าไม่มีประโยชน์และยังเพิ่ม Thromboembolic event แต่ยังพบการใช้อยู่ อยากสอบถามความเห็นฝั่งทางเภสัชเรื่องนี้ครับ เพื่อประโยชน์ต่อในเวชปฏิบัติต่อไปครับ

คำตอบ

Tranexamic acid เป็นอนุพันธ์ของกรดอะมิโน lysine ที่ช่วยเพิ่มความคงตัวของลิ่มเลือดไฟบริน (fibrin clot) ที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อหยุดเลือดและสมานแผล ออกฤทธิ์โดยการเป็น competitive inhibitor จับกับ lysine receptor บน plasminogen การจับนี้ป้องกันไม่ให้ plasminogen เปลี่ยนไปเป็น plasmin (รูปแบบที่ถูกกระตุ้นของ plasminogen) และจับกับ fibrin ส่งผลให้กระบวนการ fibrinolysis ลดลงและ fibrin clot คงตัวมากขึ้น ตัวอย่างข้อบ่งใช้ของ tranexamic acid เช่น อาการบาดเจ็บรุนแรง (trauma) ที่ผู้ป่วยมีความเสี่ยงหรือกำลังเสียเลือดรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิต โรคฮีโมฟีเลีย (hemophilia) เป็นต้น สำหรับการใช้ในภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นและส่วนปลาย จากการวิเคราะห์อภิมาน (ค.ศ. 2025) ระบุว่าการใช้ tranexamic acid ในภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นมีประสิทธิภาพและความปลอดภัยที่ดี แต่อาจเพิ่มโอกาสการเสียชีวิตได้หากใช้ในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนปลาย ในขณะที่การศึกษาแบบ randomised, double-blind, placebo-controlled trial ชื่อ HALT-IT (ค.ศ. 2020) ซึ่งเป็นการศึกษาขนาดใหญ่ระบุว่าการใช้ tranexamic acid ไม่มีประสิทธิที่มากพอในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด venous thromboembolic events จากหลักฐานทางคลินิกที่ยังขัดแย้งกัน แนวทางการรักษาภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารในปัจจุบันจึงไม่ได้ระบุให้ใช้ tranexamic acid ในการรักษา

Reference:
1. Chauncey JM, Wieters JS. Tranexamic acid [Internet]. Nih.gov. StatPearls Publishing; 2023. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532909/
2. Cai J, Ribkoff J, Olson S, Raghunathan V, Al‐Samkari H, DeLoughery TG, et al. The many roles of tranexamic acid: An overview of the clinical indications for TXA in medical and surgical patients. Eur J Haematol. 2019;104(2):79–87.
3. Roberts I, Shakur-Still H, Afolabi A, Akere A, Arribas M, Brenner A, et al. Effects of a high-dose 24-h infusion of tranexamic acid on death and thromboembolic events in patients with acute gastrointestinal bleeding (HALT-IT): an international randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet. 2020;395(10241):1927–36.
4. Martinez EC, Briceño GD, Cruz CS, Nathnael Abera Woldehana, Shah Y, Dushyant Singh Dahiya, et al. Tranexamic acid as treatment for acute gastrointestinal bleeding: A comprehensive systematic review and meta-analysis. Indian J Gastroenterol. 2025;44(3):311-329.

Keywords:
tranexamic acid, เลือดออกในทางเดินอาหาร