Statin มี drug interact กับยากลุ่ม quinolone พบบ่อยมากไหมครับ และควรกังวลจนถือว่าไม่ควรใช้ด้วยกันไปเลยหรือไม่ครับ

คำตอบ

Statins เป็นกลุ่มยาที่ใช้ลดระดับไขมันในเลือด ขณะที่ยากลุ่ม quinolone เป็นยาปฏิชีวนะที่ใช้อย่างแพร่หลายสำหรับการรักษาการติดเชื้อแบคทีเรีย ด้วยเหตุนี้ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยอาจมีความจำเป็นต้องได้รับยาทั้งสองกลุ่มร่วมกัน จากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ พบรายงานผู้ป่วย 16 ราย ซึ่งบ่งชี้ว่าเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาทั้งสองกลุ่มร่วมกัน อาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนใหญ่เป็นความผิดปกติของกล้ามเนื้อ เช่น rhabdomyolysis หรือ ภาวะสลายตัวของกล้ามเนื้อลายอย่างรุนแรง ทำให้เกิดการปลดปล่อยสารภายในเซลล์กล้ามเนื้อ เช่น creatine kinase และ myoglobin เข้าสู่กระแสเลือด จนอาจนำไปสู่ไตวายเฉียบพลัน ซึ่งพบจากการใช้ simvastatin ขนาด 20–80 มก./วัน และ atorvastatin ขนาด 80 มก./วัน ร่วมกับยาปฏิชีวนะกลุ่ม quinolone ได้แก่ ciprofloxacin ขนาด 400–750 มก. วันละ 2 ครั้ง และ levofloxacin ขนาด 250–1000 มก./วัน ขณะที่ norfloxacin ไม่สามารถระบุขนาดยาได้ โดยคู่ยาที่พบว่าสัมพันธ์กับการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ ได้แก่ simvastatin + ciprofloxacin (n = 6), simvastatin + levofloxacin (n = 4), atorvastatin + ciprofloxacin (n = 3), atorvastatin + levofloxacin (n = 2) และ simvastatin + norfloxacin (n = 1) ซึ่งแบ่งเป็นกลุ่มที่ใช้ statins ขนาดสูง (high-intensity statins) จำนวน 5 ราย โดยเป็น atorvastatin ขนาด 80 มก./วัน จำนวน 4 ราย และ simvastatin ขนาด 80 มก./วัน จำนวน 1 ราย ขณะที่ 9 รายใช้ statins ขนาดปานกลาง (moderate-intensity statins และมีผู้ป่วยอีก 2 รายที่ไม่สามารถระบุขนาดยาได้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชายและมีอายุมากกว่า 60 ปี โดยมักมีโรคร่วม ได้แก่ ความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน และโรคไต โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มี creatinine clearance < 30 ml/min นอกจากนี้พบว่าผู้ป่วยจำนวนมากมีการใช้ยาที่มีผลยับยั้ง CYP3A4, P-glycoprotein (P-gp) และ/หรือ OATP1B1 ร่วมด้วย โดยยาที่พบบ่อย ได้แก่ amiodarone, amlodipine, cyclosporine, clarithromycin และ ticagrelor เนื่องจากเอนไซม์และโปรตีนขนส่งดังกล่าวมีบทบาทสำคัญในการกำจัดและควบคุมระดับ statins ในร่างกาย โดย quinolones บางชนิด เช่น ciprofloxacin และ levofloxacin ก็จัดเป็นยาที่ยับยั้งการทำงาน CYP3A4 จึงเห็นได้ว่า การใช้ statin และ quinolone ร่วมกัน ไม่ถือเป็นข้อห้าม อย่างไรก็ตามแนะนำหลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกันถ้าไม่จำเป็น และหากจำเป็นต้องใช้ร่วมกัน ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง ไม่ใช้ statins ในขนาดสูง หลีกเลี่ยงยาอื่นที่อาจส่งผลให้ระดับยา statins ในเลือดสูงขึ้น นอกจากนี้แนะนำให้เฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์ โดยเฉพาะอาการผิดปกติของกล้ามเนื้อ และควรติดตามค่าทางห้องปฏิบัติการตามความเหมาะสม เช่น ค่าการทำงานของตับ หรือเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสลายหรือการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ

Reference:
1. Zhou J, Yu L, Xu H. A systematic review of the drug-drug interaction between Statins and Quinolones. BMC Pharmacol Toxicol. 2024;25(1):39.
2. Bouchard J, De La Pena N, Oleksiuk LM. Levofloxacin-induced rhabdomyolysis in a patient on concurrent atorvastatin: Case report and literature review. J Clin Pharm Ther. 2019;44(6):966-969.

Keywords:
statin, quinolone, rhabdomyolysis, simvastatin, atorvastatin