Tavapadon เป็นยาในกลุ่ม selective D1/D5 partial agonist ซึ่งปัจจุบันอยู่ระหว่างการพิจารณาอนุมัติโดย U.S. FDA สำหรับการรักษา Parkinson’s disease โดย tavapadon ออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อ D1/D5 receptors บริเวณ striatum ผ่าน nigrostriatal tract จึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมการเคลื่อนไหวได้ ประกอบกับการเป็น partial agonist ซึ่งช่วยป้องกันการกระตุ้นตัวรับที่มากเกินไป ลดโอกาสเกิดภาวะการเคลื่อนไหวผิดปกติ (dyskinesia) ได้ ด้านคุณสมบัติทางเภสัชจลนศาสตร์ ยามีค่าครึ่งชีวิตยาวนานประมาณ 24 ชั่วโมง ทำให้รับประทานวันละครั้งได้ และยาถูกเปลี่ยนสภาพที่ตับผ่านเอนไซม์ CYP3A4 เป็นหลัก จึงควรระมัดระวังการใช้ร่วมกับยาที่มีคุณสมบัติเป็น CYP3A4 inhibitors ทั้งนี้ tavapadon ต่างจาก dopamine agonists ดั้งเดิม เช่น pramipexole และ ropinirole ที่สามารถจับ D2/D3 receptors บริเวณนอกระบบประสาทส่วนควบคุมการเคลื่อนไหวได้จนมักส่งผลให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ เช่น ภาวะง่วงซึม ความผิดปกติการควบคุมตัวเอง (impulse control disorders) และอาการประสาทหลอน
ข้อมูลจาก randomised, double-blind, placebo-controlled trial ระยะที่ 3 ชื่อ TEMPO-1 (tavapadon แบบ fix-dose 5 หรือ 15 mg, n=529) และ TEMPO-2 (tavapadon แบบ flexible-dose 5-15 mg, n=304) ในผู้ป่วย Parkinson’s disease ระยะเริ่มต้น (ระยะเวลาที่เป็นโรคน้อยกว่า 3 ปี) ซึ่งรับประทานยาวันละครั้ง เป็นระยะเวลา 27 สัปดาห์ พบว่าผลการประเมินสมรรถภาพและอาการแสดงทางการเคลื่อนไหวด้วย Movement Disorder Society-Unified Parkinson’s Disease Rating Scale (MDS-UPDRS) ของกลุ่มที่ได้รับ tavapadon แสดงผลที่ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มยาหลอก (P<0.001) ขณะที่การศึกษา TEMPO-3 ซึ่งทำในผู้ป่วย Parkinson’s disease ที่มีภาวะ motor fluctuations ขณะที่ได้รับยา levodopa (≥ 400 mg ต่อวันแล้ว) โดยเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มที่ได้รับ tavapadon แบบ flexible-dose 5-15 mg เสริมกับกลุ่มที่ได้รับยาหลอก เป็นระยะเวลา 27 สัปดาห์ (n=507) พบว่ากลุ่มที่ได้รับ tavapadon สามารถเพิ่มระยะเวลาที่ควบคุมอาการได้ดีโดยไม่มีภาวะ dyskinesia (good-on-time) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับยาหลอก (เพิ่มขึ้น 1.70 ชั่วโมง เทียบกับ 0.60 ชั่วโมง; P<0.001) และช่วยลดระยะเวลาที่ยาหมดฤทธิ์ (off-time) ลง (-1.88 ชั่วโมง เทียบกับ -0.93 ชั่วโมง; P<0.001) สำหรับข้อมูลด้านความปลอดภัยจากทั้ง 3 การศึกษา พบว่าอาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย ได้แก่ อาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ และเวียนศีรษะ ซึ่งมักเกิดขึ้นในช่วงการปรับเพิ่มขนาดยา และมีแนวโน้มลดลงเมื่อเข้าสู่ช่วงประคองขนาดยา
เอกสารอ้างอิง
1. Kawahata I, Finkelstein DI, Fukunaga K. Dopamine D1–D5 Receptors in Brain Nuclei: Implications for Health and Disease. Receptors. 2024; 3(2):155-181.
https://doi.org/10.3390/receptors3020009.
2. Pastino G, Yuan J, Duvvuri S, Leoni M, Largay K, Chang I, et al. Pharmacokinetics, Pharmacodynamics, and Safety of the Highly Selective Dopamine D1/D5 Agonist Tavapadon: Summary of Phase 1 Clinical Studies (P10-11.001). Neurology. 2022; 98(18_supplement):2728.
3. Pahwa R, Moro E, Espay AJ, et al. Fixed-Dose Tavapadon for Early Parkinson Disease: A Randomized Clinical Trial. JAMA Neurol. 2026; 83(5):452-460. doi:10.1001/jamaneurol.2026.0590.
4. Fernandez HH, Bhatia P, Cloud L, et al. Safety, tolerability, and efficacy of flexible-dose tavapadon for Parkinson’s disease (TEMPO-2): a phase 3, randomised, placebo-controlled, double-blind trial. Lancet Neurol. 2026; 25(8):721-730. doi:10.1016/S1474-4422(26)00215-2.
5. Fernandez HH, Isaacson SH, Hauser RA, et al. Tavapadon as Adjunctive Treatment for Parkinson Disease: The TEMPO-3 Randomized Clinical Trial. JAMA Neurol. 2026; 83(5):442-451. doi:10.1001/jamaneurol.2026.0577.
