มีอะไรกันช่วงไข่ตกแล้วกินยาคุม จะท้องไหมคะ? แล้วถ้ากินยาคุมฉุกเฉินสองกล่องพร้อมกัน คือกินครั้งละสองเม็ด จะมีผลในการคุมกำเนิดมากขึ้นหรือไม่คะ?

คำตอบ

การมีเพศสัมพันธ์ในช่วงไข่ตกเป็นช่วงที่มีโอกาสตั้งครรภ์สูงที่สุด แต่หากรับประทานยาคุมกำเนิดแบบรายเดือนอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ ยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการตกไข่และทำให้ความเสี่ยงในการตั้งครรภ์ลดลงไม่ว่าจะมีเพศสัมพันธ์ในช่วงใด สำหรับยาคุมกำเนิดฉุกเฉินมีข้อบ่งใช้ในกรณีมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกันหรือการคุมกำเนิดล้มเหลว โดยตัวยาที่ใช้ทั่วไป คือ levonorgestrel ซึ่งมีทั้งแบบ 1 เม็ดและ 2 เม็ด ควรรับประทานให้เร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์และไม่เกิน 72 ชั่วโมง ทั้งนี้การรับประทานยาคุมฉุกเฉินเกินขนาดแนะนำ เช่น การกินพร้อมกัน 2 กล่อง (แบบ 1 เม็ด 2 ครั้ง หรือแบบ 2 เม็ด 2 ครั้ง) ไม่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการคุมกำเนิด แต่กลับเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ เจ็บคัดเต้านม และประจำเดือนมาไม่ปกติ และหากใช้ยาคุมรายเดือนอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอจะไม่จำเป็นต้องใช้ยาคุมฉุกเฉินอีก ทั้งนี้หากมีความกังวลควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม

Reference:
1. Cleveland Clinic. Menstrual cycle [Internet]. Cleveland Clinic. 2022. Available from: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/10132-menstrual-cycle.
2. Wilcox AJ, Dunson D, Baird DD. The timing of the “fertile window” in the menstrual cycle: day specific estimates from a prospective study. BMJ. 2000;321(7271):1259–62.
3. Faust L, Bradley D, Landau E, Noddin K, Farland LV, Baron A, et al. Findings from a mobile application–based cohort are consistent with established knowledge of the menstrual cycle, fertile window, and conception. Fertility and Sterility. 2019;112(3):450-457.e3.
4. Milsom I, Korver T. Ovulation incidence with oral contraceptives: a literature review. Journal of Family Planning and Reproductive Health Care. 2008;34(4):237–46.
5. Shohel M, Rahman MM, Zaman A, Uddin MMN, Al-Amin MM, Reza HM. A systematic review of effectiveness and safety of different regimens of levonorgestrel oral tablets for emergency contraception. BMC Women’s Health. 2014;14:54.
6. Faculty of Pharmacy, Mahidol University, Thailand. ความรู้ทั่วไปเรื่องยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน [Internet]. Mahidol.ac.th. 2018. Available from: https://pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/
419/.

Keywords:
ยาคุมกำเนิด, ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน, รอบเดือน