โรคลำไส้แปรปรวนชนิดท้องผูกเด่น (irritable bowel syndrome with constipation; IBS-C) คือ อาการปวดท้องที่สัมพันธ์กับการถ่ายอุจจาระที่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งความถี่หรือลักษณะของอุจจาระ โดยคำแนะนำของการรักษาเบื้องต้น คือ การใช้ยาตามอาการเด่น ได้แก่ ยากลุ่ม antispasmodics เพื่อบรรเทาอาการปวดเกร็งท้อง และยาระบายพื้นฐานเพื่อช่วยการขับถ่าย ทั้งนี้ผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อยาระบายพื้นฐานอาจพิจารณาเปลี่ยนเป็นยาระบายกลุ่มใหม่ เช่น linaclotide โดย linaclotide ออกฤทธิ์กระตุ้น guanylate cyclase C ส่งผลให้เพิ่มการหลั่งน้ำในลำไส้และเพิ่มการเคลื่อนไหวของลำไส้ นอกจากนี้ยังลดการรับความรู้สึกปวดจากปลายประสาทอีกด้วย แม้ว่า linaclotide จะเคยได้รับข้อบ่งใช้ในเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปที่เป็นท้องผูกไร้โรคทางกาย (functional constipation) มาแล้วเมื่อ พ.ศ. 2566 อย่างไรก็ตามการใช้ linaclotide ในเด็กที่เป็น IBS ยังขาดข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัย จนล่าสุดเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2568 USFDA ได้อนุมัติการใช้ linaclotide (Linzess®) แคปซูลขนาด 145 มคก./วัน สำหรับรักษาโรคลำไส้แปรปรวนชนิดท้องผูกเด่นในเด็กอายุ 7 ปีขึ้นไป ทำให้ linaclotide เป็นยาแรกที่ได้รับอนุมัติสำหรับข้อบ่งใช้นี้ในเด็ก
การศึกษาทางคลินิกแบบสุ่มระยะที่ 3 ในเด็กอายุ 7-17 ปี ที่เป็น IBS-C จำนวน 108 คน ติดตามผลการศึกษาที่ 12 สัปดาห์ พบว่าในกลุ่มที่ได้รับ linaclotide 145 มคก./วัน มีร้อยละ 30 ของจำนวนผู้ป่วยที่อาการปวดท้องลดลงอย่างน้อยร้อยละ 30 และการขับถ่ายเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 2 ครั้งต่อสัปดาห์ ในช่วงระยะเวลาอย่างน้อย 6 สัปดาห์ ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษา linaclotide 290 มคก./วัน ในผู้ใหญ่ที่พบร้อยละ 34 ของจำนวนผู้ป่วยที่อาการปวดท้องลดลงอย่างน้อยร้อยละ 30 และการขับถ่ายเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 2 ครั้งต่อสัปดาห์ ในช่วงระยะเวลาอย่างน้อย 6 สัปดาห์ สำหรับรายงานอาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อยที่สุดในการศึกษา คือ ท้องเสีย โดยพบท้องเสียรุนแรงในผู้ป่วยหนึ่งรายที่ใช้ linaclotide มากกว่า 145 มคก./วัน ทั้งนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถทนผลข้างเคียงต่อการใช้ยาได้
เอกสารอ้างอิง
1. สมาคมประสาททางเดินอาหารและการเคลื่อนไหว (ไทย). แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคลำไส้แปรปรวนในประเทศไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พริ้นท์เอเบิ้ล จำกัด; 2565.
2. U.S. Food and Drug Administration. FDA approves 1st drug for children 7 years and older with irritable bowel syndrome with constipation. 2025. [cited 2025 Nov 15]. Available from: https:// www.fda.gov/drugs/news-events-human-drugs/fda-approves-1st-drug-children-7-years-and-older-irritable-bowel-syndrome-constipation.
3. Food and Drug Administration (US). LINZESS® [Internet]. 2025 [cited 2025 Nov 15]. Available from:
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2025/202811s022lbl.pdf.
