Share this page

เมื่อพูดถึง “มะเร็งปอด” หลายคนอาจนึกถึงการสูบบุหรี่เป็นอันดับแรก แต่ที่จริง ยังมีอีกหนึ่งสาเหตุที่หลายคนมองข้ามและไม่รู้ตัวว่ากำลังอยู่ใกล้ชิดกับมันทุกวัน นั่นคือ “ก๊าซเรดอน” ก๊าซกัมมันตรังสีไร้กลิ่น ไร้สี ที่อาจแอบซ่อนอยู่ภายในบ้านของเราโดยที่ไม่สามารถมองเห็นหรือสัมผัสได้เลย

องค์การอนามัยโลกได้เปิดเผยว่า ในปี พ.ศ. 2565 มะเร็งปอดเป็นชนิดมะเร็งที่พบได้มากที่สุดในประชากรโลก คิดเป็นร้อยละ 12.4 ของผู้ป่วยมะเร็งทั้งหมด ขณะที่ในประเทศไทย สถาบันมะเร็งแห่งชาติรายงานว่ามีผู้ป่วยมะเร็งปอดรายใหม่มากกว่า 140,000 คนต่อปี หรือเฉลี่ยเกือบ 400 คนต่อวัน และมีผู้เสียชีวิตจากโรคนี้ถึงประมาณ 83,000 คนต่อปี ซึ่งตัวเลขดังกล่าวมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ปัจจัยที่นำไปสู่การเกิดมะเร็งปอดนั้นมีทั้งจากภายในร่างกาย เช่น พันธุกรรม และจากพฤติกรรมภายนอก เช่น การสูบบุหรี่ สูดควันบุหรี่มือสอง หรือสัมผัสกับมลภาวะทางอากาศ แต่ที่น่าตกใจก็คือ ก๊าซเรดอน กลับเป็นหนึ่งในต้นเหตุที่ถูกมองข้าม โดยองค์การอนามัยโลกจัดให้ก๊าซเรดอนเป็นสาเหตุสำคัญอันดับ 2 ของการเกิดมะเร็งปอด รองจากการสูบบุหรี่ และคาดว่าก๊าซนี้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคประมาณ 3-15% ของผู้ป่วยทั่วโลก

ก๊าซเรดอนเกิดจากการสลายตัวตามธรรมชาติของธาตุกัมมันตรังสียูเรเนียม-238 และทอเรียม-232 ซึ่งพบได้ในดิน ทรายและหิน ที่สามารถนำไปใช้เป็นวัสดุในการสร้างบ้านและอาคาร อาจมีแร่ธาตุดังกล่าวเจือปนอยู่ และปลดปล่อยก๊าซเรดอนออกมาในอากาศโดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีอากาศถ่ายเทไม่ดี เช่น ห้องใต้ดินหรือบ้านที่ปิดมิดชิด ก๊าซนี้สามารถสะสมในระดับสูงกว่าปกติจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว เนื่องจากก๊าซเรดอนไม่มีกลิ่น สี หรือรส จึงไม่สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัสของมนุษย์ เมื่อหายใจเอาก๊าซเรดอนเข้าไป ก๊าซนี้จะเข้าสู่ปอดและสลายตัวเป็นอนุภาคกัมมันตรังสีอื่นๆและปล่อยรังสีแอลฟาออกมา รังสีนี้สามารถทำลายสารพันธุกรรมภายในเซลล์ ทำให้เกิดการกลายพันธุ์ และเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปอด

มะเร็งปอดสามารถแบ่งออกเป็นสองชนิด ได้แก่ 

1. มะเร็งปอดชนิดเซลล์เล็ก (small cell lung cancer) เป็นชนิดมะเร็งปอดที่มักจะพบได้ในกลุ่มผู้ป่วยที่สูบบุหรี่ แม้จะเป็นชนิดมะเร็งที่มีสัดส่วนเพียง 10-20% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดทั้งหมด แต่เป็นชนิดมะเร็งที่มีความรุนแรง เจริญเติบโตและกระจายไปอวัยวะอื่น ๆ ได้อย่างรวดเร็ว 

2. มะเร็งปอดชนิดเซลล์ไม่เล็ก (non-small cell lung cancer) มักจะเกิดจากหลากหลายปัจจัยรวมกัน และพบได้ประมาณ 80-90% ของผู้ป่วยมะเร็งปอดทั้งหมด 

การรักษามะเร็งปอดในปัจจุบันมีหลายแนวทาง โดยขึ้นอยู่กับระยะของโรค หากตรวจพบในระยะเริ่มต้น (ระยะ 1-2) แพทย์มักเลือกการผ่าตัดเป็นแนวทางหลัก ในระยะ 2-4 อาจใช้ยาเคมีบำบัดเป็นหลัก การฉายรังสีสำหรับบางกรณี หรือการให้ยาที่พัฒนาขึ้นใหม่ เช่น ยามุ่งเป้า และยาภูมิคุ้มกัน

ยาเคมีบำบัดทำงานโดยเข้าไปยับยั้งการแบ่งตัวหรือทำลายสารพันธุกรรมของเซลล์มะเร็ง ตัวอย่างเช่น etoposide, doxorubicin, cisplatin และ paclitaxel ซึ่งแม้จะได้ผลดี แต่ก็มักมีผลข้างเคียงกับเซลล์ปกติด้วย ในปัจจุบันมีการพัฒนายามุ่งเป้าจะเลือกออกฤทธิ์เฉพาะเซลล์มะเร็ง เช่น ยากลุ่ม EGFR inhibitors หรือ ALK inhibitors จึงมีผลข้างเคียงที่น้อยกว่ายาเคมีบำบัด  นอกจากนี้ยังมียากลุ่มใหม่ นั่นก็คือกลุ่มภูมิคุ้มกันบำบัด เช่น nivolumab, pembrolizumab และ atezolizumab จะกระตุ้นเซลล์ภูมิคุ้มกันในร่างกายให้จดจำและทำลายเซลล์มะเร็งได้ด้วยตัวเอง ซึ่งแสดงประสิทธิภาพที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แม้ไม่อาจหลีกเลี่ยงก๊าซเรดอนได้ทั้งหมด แต่เราสามารถลดความเสี่ยงจากอันตรายของก๊าซนี้ได้ด้วยการระบายอากาศภายในอาคารอย่างสม่ำเสมอ ปิดรอยรั่วของพื้นและผนังให้มิดชิด และเลือกใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีถ่านกัมมันต์ร่วมกับแผ่นกรอง HEPA ที่มีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ไม่ควรตื่นตระหนกจนเกินไป เพราะก๊าซเรดอนเป็นเพียงหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็งปอด ซึ่งยังมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น การสูบบุหรี่ การได้รับควันบุหรี่มือสอง หรือควันจากการเผาไหม้ ดังนั้นควรดูแลสุขภาพโดยรวมและหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง