Share this page

โรคหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep apnea syndrome) เป็นภาวะความผิดปกติในการนอนหลับ โดยพบว่าผู้ป่วยจะมีการหยุดหายใจหรือหายใจตื้นๆ ซ้ำๆ ตลอดคืนระหว่างการนอน ทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนเป็นช่วงๆ ส่งผลต่อคุณภาพการนอนของผู้ป่วยที่ลดลง ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญในปัจจุบัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน รวมถึงอุบัติเหตุจากการหลับใน จากข้อมูลการสำรวจพบว่าในผู้ชายวัยผู้ใหญ่มีโอกาสเกิดโรคนี้ในระดับปานกลางถึงรุนแรงได้มากถึงร้อยละ 20 และในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนได้ถึงประมาณร้อยละ 10 โดยมีปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญคือ โรคอ้วน อายุที่มากขึ้น กรามเล็ก เพดานปากแคบ หรือต่อมทอลซิลใหญ่ และการดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ยานอนหลับ 

โรคหยุดหายใจขณะหลับ สามารถแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ตามสาเหตุของการเกิดภาวะหยุดหายใจ คือ 

1. Obstructive Sleep Apnea (OSA)  เกิดจากการอุดกั้นของทางเดินหายใจส่วนบน เช่น ลิ้น ทอลซิล คอหอย หรือเพดานอ่อนหย่อนตัวปิดทางเดินหายใจ ส่งผลให้การหายใจหยุดชะงัก โดยผู้ป่วยมักมีการกรนเสียงดังผิดปกติและมีอาการหายใจแผ่วเบาหรือหยุดหายใจเป็นช่วงๆ เป็นภาวะที่พบในผู้ป่วยได้บ่อยที่สุด
2. Central Sleep Apnea (CSA) เกิดจากความผิดปกติของสมองส่วนกลางไม่ส่งสัญญาณไปควบคุมการหายใจชั่วคราว มักพบในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับระบบประสาทและหัวใจ เช่น โรคหัวใจล้มเหลว หรือโรคหลอดเลือดสมอง
3. Mixed Sleep Apnea เป็นภาวะที่มีทั้งการอุดกั้นและการควบคุมการหายใจผิดปกติร่วมกัน ซึ่งโรคชนิดนี้จำเป็นต้องได้รับการดูแลรักษาที่ซับซ้อนกว่าปกติ

การวินิจฉัยโรคหยุดหายใจขณะหลับอาศัยดัชนีวัดความผิดปกติของการหายใจ เช่น Apnea–Hypopnea Index (AHI) และ Oxygen Desaturation Index (ODI) โดยมาตรฐานการตรวจที่แม่นยำที่สุดคือการตรวจการนอนหลับแบบ Polysomnography (PSG) หรือที่เรียกว่า Sleep test โดยผู้ป่วยจะถูกติดตั้งอุปกรณ์ซึ่งบันทึกข้อมูลขณะหลับ เช่น คลื่นสมอง การหายใจ การเคลื่อนไหว และระดับออกซิเจนในเลือด นอกจากนี้ยังมีการตรวจแบบพกพาที่ใช้ในบางกรณีเพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย 

แนวทางการรักษาโรคหยุดหายใจขณะหลับมีหลายวิธี โดยแนวทางมาตรฐานคือการใช้เครื่องเป่าลมแรงดันบวกต่อเนื่อง (Continuous Positive Airway Pressure; CPAP) ซึ่งเหมาะสำหรับผู้ป่วย OSA ระดับปานกลางถึงรุนแรง หรือผู้ที่มีอาการง่วงนอนมาก การใช้ CPAP อย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดความดันโลหิต ปรับปรุงคุณภาพชีวิต และลดความเสี่ยงจากโรคหัวใจและอุบัติเหตุ แต่การใช้เครื่องมือให้ได้ผลดีจะต้องมีการใช้ต่อเนื่องอย่างน้อยคืนละ 4 ชั่วโมง หากผู้ป่วยไม่สามารถทนต่อ CPAP ได้ อาจมีการใช้เครื่องมือในช่องปาก (Oral Appliance; OA) ที่ช่วยเลื่อนขากรรไกรล่างมาข้างหน้าเพื่อเปิดทางเดินหายใจ เหมาะสำหรับผู้ป่วย OSA ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง อย่างไรก็ตามวิธีการเหล่านี้อาจก่อผลข้างเคียงและข้อควรระวัง เช่น การใช้ CPAP อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองผิวและดวงตา ทำให้ปากแห้ง โดยต้องเลือกหน้ากากและแรงดันให้เหมาะสม การใช้ OA อาจทำให้น้ำลายมากหรือน้อยกว่าปกติ ข้อต่อขากรรไกรหรือการสบฟันเปลี่ยนแปลงในระยะยาว และการหยุดใช้ CPAP อาจทำให้อาการกลับมาได้ทันที นอกจากการใช้เครื่องมืออีกหนึ่งมาตรการสำคัญในการรักษาคือการลดน้ำหนักโดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะอ้วน การปรับท่านอน เช่น หลีกเลี่ยงการนอนหงาย และบางรายในกรณีที่ CPAP และ OA ไม่ได้ผลหรือไม่เหมาะสม จะใช้วิธีการผ่าตัดแก้ไขทางเดินหายใจหรือโครงสร้างใบหน้า นอกจากนี้ยังอาจมีการใช้ออกซิเจนบำบัดในบางกรณี 

โดยสรุปโรคหยุดหายใจขณะหลับไม่ใช่เพียงแค่การนอนกรนที่น่ารำคาญ แต่เป็นภัยเงียบที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างร้ายแรง การตระหนักรู้ถึงอาการและปัจจัยเสี่ยงจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง หากสงสัยว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการที่เข้าข่าย ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง เพื่อลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตให้กลับมาดีขึ้นอีกครั้ง

Image by: Freepik