|
|
|
Alprazolam และ clorazepate เป็นยากลุ่ม benzodiazepines เช่นเดียวกัน ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์เสริมการทำงานของสารสื่อประสาท GABA ในสมอง มีฤทธิ์ลดความวิตกกังวล ทำให้ผ่อนคลาย และอาจทำให้ง่วงซึม มึนงง หรือการตอบสนองช้าลง ความแตกต่างที่สำคัญของยาทั้งคู่ คือ ระยะเวลาที่ตัวยาและสารออกฤทธิ์อยู่ในร่างกาย โดย alprazolam มีค่าครึ่งชีวิตเฉลี่ยประมาณ 11.2 ชั่วโมง ขณะที่ clorazepate จะเปลี่ยนอย่างรวดเร็วเป็นสารออกฤทธิ์ชื่อ nordiazepam ซึ่งมีระยะเวลาที่อยู่ในร่างกายค่อนข้างนาน โดยมีค่าครึ่งชีวิตประมาณ 2 วัน ดังนั้น clorazepate จึงมีฤทธิ์ยาวนานกว่า alprazolam [1,2] การที่แพทย์เปลี่ยนจาก alprazolam มาเป็น clorazepate จึงอาจเป็นการเลือกใช้ยาที่มีระยะเวลาการออกฤทธิ์ยาวนานกว่า เพื่อให้เหมาะสมกับอาการและแผนการรักษาของผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่า clorazepate ดีกว่าหรือปลอดภัยกว่า alprazolam เสมอไป การเลือกใช้ยาขึ้นอยู่กับอาการ ขนาดยา ระยะเวลาที่ใช้ยา การตอบสนองต่อยา อายุ โรคประจำตัว และยาหรือสารอื่นที่ผู้ป่วยใช้ร่วมด้วย
สำหรับคำถามว่ายาชนิดใด “อันตรายกว่า” ไม่สามารถตอบได้ว่า alprazolam หรือ clorazepate อันตรายกว่ากัน เพราะยาทั้งสองชนิดมีความเสี่ยงที่คล้ายกัน เช่น ง่วงซึม เวียนศีรษะ มึนงง การประสานงานของร่างกายลดลง และการตอบสนองช้าลง นอกจากนี้ หากใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานและหยุดยาอย่างกะทันหัน อาจเกิดอาการถอนยา เช่น วิตกกังวลมากขึ้น นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หรือมือสั่นได้ จึงไม่ควรหยุดยาเองหรือปรับลดขนาดยาอย่างรวดเร็ว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนลดขนาดยาอย่างเหมาะสม [3] สำหรับ alprazolam ซึ่งมีระยะเวลาการออกฤทธิ์สั้นกว่า เมื่อใช้เป็นประจำอาจพบอาการจากระดับยาที่ลดลงหรืออาการถอนยาระหว่างช่วงห่างของยาได้มากกว่า อย่างไรก็ตาม clorazepate ก็สามารถทำให้เกิดการพึ่งพายาและอาการถอนยาได้เช่นกัน จึงไม่ได้หมายความว่า clorazepate จะไม่มีความเสี่ยงดังกล่าว [1-3] นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับยา และควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยากลุ่ม opioid เช่น morphine, fentanyl, codeine เนื่องจากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการกดประสาทและกดการหายใจอย่างรุนแรงได้ [2] ดังนั้น หากแพทย์เปลี่ยนจาก alprazolam เป็น clorazepate ไม่ควรกังวลว่ายาตัวใหม่ “อันตรายกว่า” เพียงเพราะเป็นยาคนละชนิด ควรรับประทานตามขนาดและเวลาที่แพทย์สั่ง และไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง หากมีอาการง่วงมากผิดปกติ เดินเซ สับสน หรือมีอาการหายใจช้าหรือหายใจลำบาก ควรรีบพบแพทย์ ทั้งนี้ คำว่า “clorazepate 1 เม็ด” ไม่สามารถใช้เปรียบเทียบขนาดยากับ alprazolam ได้โดยตรง เพราะยาทั้งคู่มีหลายขนาดความแรง หากต้องการประเมินขนาดยาที่ได้รับ ต้องใช้ข้อมูลจากขนาดยาที่ระบุบนฉลากหรือซองยา
Reference:
DailyMed. Xanax- alprazolam tablet [Internet]. Bethesda (MD): National Library of Medicine; 2018 [cited 2026 Sep 12]. Available from: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=388e249d-b9b6-44c3-9f8f-880eced0239f
DailyMed. Clorazepate dipotassium tablet [Internet]. Bethesda (MD): National Library of Medicine; 2024 [cited 2026 Sep 12]. Available from: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=499a6989-8912-44b7-b1eb-ee8f85ae378f
Brunner E, Chen CYA, Klein T, Maust D, Mazer-Amirshahi M, Mecca M, et al. Joint clinical practice guideline on benzodiazepine tapering: considerations when risks outweigh benefits. J Gen Intern Med. 2025;40(12):2814-2859. doi: 10.1007/s11606-025-09499-2.
Keywords:
alprazolam, clorazepate, benzodiazepines, ความปลอดภัยของยา, การพึ่งพายา
|
|
