|
หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันและมีการหลั่งในช่องคลอด ยังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ แม้ว่าจะเพิ่งหมดประจำเดือน เนื่องจากอสุจิสามารถมีชีวิตอยู่ในอวัยวะสืบพันธุ์เพศหญิงได้นานถึงประมาณ 5 วัน หากมีการตกไข่ในช่วงที่อสุจิยังมีชีวิตอยู่ ก็อาจเกิดการปฏิสนธิและนำไปสู่การตั้งครรภ์ได้ นอกจากนี้ การตั้งครรภ์ไม่ได้เกิดขึ้นทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์ แต่ตัวอ่อนจะใช้เวลาหลายวันในการพัฒนาและเคลื่อนเข้าสู่โพรงมดลูกก่อนเริ่มการฝังตัว ขณะเดียวกันเยื่อบุโพรงมดลูกจะค่อย ๆ เจริญเติบโตและเปลี่ยนแปลงเพื่อรองรับการฝังตัวของตัวอ่อน จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าไม่มีโอกาสตั้งครรภ์เพียงเพราะเพิ่งหมดประจำเดือน
โดยทั่วไปหากมีเพศสัมพันธ์มาไม่เกิน 120 ชั่วโมง (5 วัน) แนะนำให้รับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินชนิด levonorgestrel โดยควรรับประทานให้เร็วที่สุด เนื่องจากยิ่งรับประทานเร็วประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ยิ่งดี อย่างไรก็ตามประสิทธิภาพสูงสุดจะอยู่ที่ช่วง 72 ชั่วโมงแรก (3 วัน) หากประจำเดือนรอบถัดไปมาช้ากว่าปกติหรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ ควรตรวจการตั้งครรภช่วง 3 สัปดาห์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันหรือปรึกษาแพทย์
ในส่วนของ “ยาสตรี” หรือ “ยาขับเลือด” มักมีสมุนไพรที่มีฤทธิ์ร้อน เช่น พริกไทย ดีปลี ช้าพลู ขิง เป็นต้น มีข้อบ่งใช้เพื่อขับเลือดประจำเดือน บำรุงน้ำนม บำรุงไฟธาตุ แต่ไม่มีข้อบ่งใช้เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ และยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่าสามารถป้องกันการตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์ได้ ดังนั้น หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันและไม่พร้อมตั้งครรภ์ ควรพิจารณาใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์
Reference:
1. Tal R, Taylor HS. Endocrinology of pregnancy. In: Feingold KR, Adler RA, Ahmed SF, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000- [updated 2021 Mar 18; cited 2026 Jul 6]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278962/
2. Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. Menstruation and menstrual problems [Internet]. Rockville (MD): National Institutes of Health; [date unknown] [cited 2026 Jul 6]. Available from: https://www.nichd.nih.gov/health/topics/factsheets/menstruation
3. Curtis KM, Nguyen AT, Tepper NK, Zapata LB, Snyder EM, Hatfield-Timajchy K, et al. U.S. selected practice recommendations for contraceptive use, 2024. MMWR Recomm Rep. 2024;73(3):1-77.
4. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). FSRH Guideline (January 2019) combined hormonal contraception. BMJ Sex Reprod Health. 2019;45:1-93.
5. กองผลิตภัณฑ์สมุนไพร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566. ปทุมธานี: บริษัท มินนี่ กรุ๊ป จำกัด; 2566. 132 หน้า.
Keywords:
การมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน, การตั้งครรภ์, ยาสตรี
|
|