เป็นผื่นหนาที่หัวคิ้ว วงกว้าง เกือบ 2 ซม. บางวันจะคัน ไปหาหมอ หมอบอกว่าเป็นโรคเซบเดิร์ม ให้ทายาก็หายคัน แต่รอยผื่นที่หัวคิ้วไม่หายเลยเกือบปีแล้ว ล่าสุดไปหาหมอ หมอให้ยาทาที่เป็นสเตียรอยและให้กินยา ketoconazone 250 mg. วันละ 2 เม็ด อยากถามว่า ยา keto ที่หมอให้กิน มีความจำเป็น และขนาดที่ให้กินเป็นอันตรายต่อตับไหมค่ะ

คำตอบ

แนวทางการรักษาหลักของโรคผิวหนังอักเสบเซ็บเดิร์ม (seborrheic dermatitis) คือ การใช้ยาทาเฉพาะที่ เช่น สเตียรอยด์ชนิดอ่อนถึงปานกลางและยาต้านเชื้อรา โดยยารับประทานจะพิจารณาใช้ในกรณีที่อาการรุนแรง เป็นบริเวณกว้าง หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาทา สำหรับยา ketoconazole ชนิดรับประทานนั้น ขนาดยาที่แนะนำโดยทั่วไปสำหรับการติดเชื้อรา คือ 200 มิลลิกรัมต่อวัน (บางกรณีอาจปรับตามดุลยพินิจแพทย์) ขณะที่ขนาด 250 มิลลิกรัม วันละ 2 เม็ด (รวม 500 มิลลิกรัมต่อวัน) จัดเป็นขนาดค่อนข้างสูงและอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของตับ โดยเฉพาะหากใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ในปี ค.ศ. 2013 ทั้งองค์การอาหารและยาสหรัฐ (USFDA) และหน่วยงานด้านยาของยุโรป (European Medicines Agency; EMA) ได้ประกาศจำกัดการใช้ ketoconazole เนื่องจากพบความเสี่ยงต่อการเกิดพิษต่อตับ โดยข้อมูลการศึกษาพบว่าสามารถทำให้ค่าเอมไซม์ตับ (ALT/AST) สูงขึ้น และมีรายงานภาวะตับอักเสบจากยาได้ประมาณ 3.6–4.2% ดังนั้นหากจำเป็นต้องใช้ ควรมีการตรวจค่าเอนไซม์ตับก่อนเริ่มยาและติดตามระหว่างการรักษาอย่างใกล้ชิด และควรสอบถามแพทย์ผู้รักษาถึงเหตุผลที่เลือกใช้ยารับประทาน รวมถึงระยะเวลาการใช้ เพื่อประเมินความจำเป็นและความปลอดภัยเป็นรายบุคคล

Reference:
1. Clark GW, Pope SM, Jaboori KA. Diagnosis and treatment of seborrheic dermatitis. Am Fam Physician. 2015;91(3):185-90.
2. Gupta AK, Richardson M, Paquet M. Systematic review of oral treatments for seborrheic dermatitis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2014;28(1):16-26.
3. Khoza S, Moyo I, Ncube D. Comparative hepatotoxicity of fluconazole, ketoconazole, itraconazole, terbinafine, and griseofulvin in rats. J Toxicol. 2017;2017:6746989.
4. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Drug Safety Communication: FDA limits usage of Nizoral (ketoconazole) oral tablets due to potentially fatal liver injury and risk of drug interactions and adrenal gland problems [Internet]. 2016 [cited 2026 Feb 20]. Available from: https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-drug-safety-communication-fda-limits-usage-nizoral-ketoconazole-oral-tablets-due-potentially.
5. European Medicines Agency’s Committee on Medicinal Products for Human Use. Ketoconazole-containing medicines – referral [Internet]. 2016 [cited 2026 Feb 20]. Available from: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/ketoconazole-containing-medicines.

Keywords:
เซ็บเดิร์ม, ketoconazole