ยาคุมชนิดกิน/ฉีด ตัวใดที่สามารถใช้ได้ ในกรณีที่ต้องการตรวจเลือด เพื่อหาระดับ aldosterone, renin และ cortisol โดยไม่รบกวนระดับ hormone ขณะตรวจ เนื่องจากพบคนที่กินยาคุมอยู่แล้วจำเป็นต้องคุมกำเนิดต่อ + จำเป็นต้องตรวจเลือดเช่นกัน

คำตอบ

การตรวจวัดระดับ aldosterone, renin และ cortisol ใช้เพื่อวินิจฉัยความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ ซึ่งการใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมที่มีเอสโตรเจนเป็นส่วนประกอบสามารถส่งผลรบกวนค่าทางห้องปฏิบัติการที่ตรวจได้ เนื่องจากเอสโตรเจนสามารถกระตุ้นการสร้างโปรตีนตัวพา corticosteroid-binding globulin (CBG) และสาร angiotensinogen ส่งผลให้ค่าฮอร์โมนที่ตรวจได้ในเลือดคลาดเคลื่อนจากสภาวะจริงของร่างกาย นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงยาคุมที่มีส่วนประกอบของ drospirenone เนื่องจากมีฤทธิ์ต้านฮอร์โมน aldosterone ในกรณีที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องคุมกำเนิดต่อเนื่อง แนะนำให้ใช้วิธีที่มีผลรบกวนต่อการตรวจน้อยกว่า ได้แก่ ยาคุมชนิดฮอร์โมนโปรเจสตินเดี่ยวทั้งชนิดรับประทาน (เช่น norethisterone หรือ desogestrel) หรือชนิดฉีด (เช่น depot medroxyprogesterone acetate; DMPA) รวมถึงวิธีที่ไม่ใช้ฮอร์โมน เช่น ห่วงอนามัยคุมกำเนิด ทั้งนี้ควรหยุดหรือเปลี่ยนจากยาคุมกำเนิดที่มีเอสโตรเจนล่วงหน้าอย่างน้อย 4–6 สัปดาห์ ก่อนเข้ารับการตรวจดังกล่าวเพื่อให้ระดับโปรตีนและฮอร์โมนในร่างกายกลับเข้าสู่สภาวะปกติ ซึ่งจะช่วยให้สามารถประเมินการทำงานของร่างกายได้อย่างถูกต้องและแม่นยำที่สุด

Reference:
1. Özcan Ö, den Elzen WPJ, Hillebrand JJ, et al. The effect of hormonal contraceptive therapy on clinical laboratory parameters: a literature review. Clin Chem Lab Med. 2023;62(1):18-40.
2. Bornstein SR, Banica R, Auchus RJ, et al. Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(2):364-89.
3. Funder JW, Carey RM, Mantero F, Murad MH, Roberts JW, Shibata H, et al. The Management of Primary Aldosteronism: Case Detection, Diagnosis, and Treatment: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(5):1889-916.
4. MIMS Thailand. Combined Oral Contraceptives & Progestogen-only Contraceptives [Internet]. Bangkok: MIMS (Thailand); 2025 [cited 2025 Dec 27]. Available from: https://www.mims.com/thailand

Keywords:
ยาคุมกำเนิด, aldosterone, renin, cortisol