Share this page

หลายคนอาจเคยสังเกตเห็นข้อความบนฉลากอาหาร เช่น วัตถุเจือปนอาหาร (INS 300) อิมัลซิไฟเออร์ (INS 322) สารควบคุมความเป็นกรด (INS 330) สารเพิ่มความข้นเหนียว (INS 415) แล้วสงสัยว่า INS คืออะไร? เป็นสารเคมีหรือไม่? และปลอดภัยหรือไม่?

INS คืออะไร?

INS (International Numbering System for Food Additives) คือ ระบบเลขรหัสสากลสำหรับวัตถุเจือปนอาหาร (food additives) ที่กำหนดโดย Codex Alimentarius Commission ซึ่งเป็นมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศที่จัดทำร่วมกันโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) และองค์การอนามัยโลก (WHO) การใช้เลข INS ช่วยให้สามารถระบุชนิดของวัตถุเจือปนอาหารได้อย่างเป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วโลก แม้ว่าชื่อสารนั้นอาจแตกต่างกันในแต่ละภาษา

วัตถุเจือปนอาหารคืออะไร?

วัตถุเจือปนอาหาร คือสารที่เติมลงในอาหารเพื่อให้เกิดประโยชน์ด้านการผลิตหรือคุณภาพของอาหาร เช่น ช่วยรักษาความสด ป้องกันการเสื่อมเสีย เพิ่มความคงตัวของผลิตภัณฑ์ ปรับสี กลิ่น หรือรสชาติ ช่วยให้เนื้อสัมผัสเหมาะสม ช่วยให้กระบวนการผลิตมีประสิทธิภาพ เป็นต้น ทั้งนี้ วัตถุเจือปนอาหาร ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการของอาหาร

ทำไมจึงใช้ "เลข INS" แทนชื่อสาร?

การใช้เลข INS ทำให้ใช้มาตรฐานเดียวกันทั่วโลก ลดความสับสนจากชื่อสารหลายภาษาผู้ผลิตสามารถระบุชนิดของวัตถุเจือปนอาหารบนฉลากได้อย่างถูกต้อง และเจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบและควบคุมการใช้ได้ง่าย

เลข INS ที่พบบ่อยบนฉลากอาหาร

แม้เลข INS จะไม่ได้แบ่งหน้าที่อย่างตายตัว แต่โดยทั่วไปมักพบกลุ่มเลขต่าง ๆ ดังนี้

หมายเหตุ: เลข INS เป็นเพียงรหัสระบุชนิดของวัตถุเจือปนอาหาร ไม่ได้บ่งบอกหน้าที่ของสารทุกชนิดอย่างเคร่งครัด เนื่องจากวัตถุเจือปนอาหารหลายชนิดสามารถทำหน้าที่ได้มากกว่าหนึ่งอย่าง

ตัวอย่างเลข INS ที่พบได้บ่อย

จะเห็นว่า หลายชนิดเป็นสารที่พบได้ทั่วไปในอาหารหรือมีแหล่งกำเนิดจากธรรมชาติ

เลข INS ไม่ได้หมายความว่าเป็นสารอันตราย

หลายคนเข้าใจผิดว่า หากอาหารมีเลข INS แสดงว่าเป็นอาหารที่มี "สารเคมี" ความจริงแล้ว ทุกอย่างในอาหารประกอบด้วยสารเคมี ไม่ว่าจะเป็นน้ำ โปรตีน น้ำตาล หรือวิตามิน เลข INS เป็นเพียง รหัสที่ใช้ระบุชนิดของวัตถุเจือปนอาหาร ไม่ใช่เครื่องบ่งชี้ความปลอดภัยหรือความเป็นอันตราย ตัวอย่างเช่น INS 300 คือ วิตามินซี INS 330 คือ กรดซิทริก ซึ่งพบตามธรรมชาติในผลไม้รสเปรี้ยวหลายชนิด INS 440 คือ เพกทิน ซึ่งพบในผลไม้ เช่น แอปเปิลและส้ม เป็นต้น

วัตถุเจือปนอาหารทุกชนิดใช้ได้หรือไม่?

ไม่ใช่ทุกชนิดจะใช้ได้ในอาหารทุกประเภท การใช้วัตถุเจือปนอาหารต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย โดยกำหนด ชนิดของอาหารที่อนุญาตให้ใช้ ปริมาณสูงสุดที่อนุญาต และวัตถุประสงค์ในการใช้ ในประเทศไทย การใช้วัตถุเจือปนอาหารอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

หากเห็นเลข INS บนฉลาก ควรกังวลหรือไม่?

โดยทั่วไป ไม่จำเป็นต้องกังวลเพียงเพราะพบเลข INS บนฉลาก สิ่งที่สำคัญคือ ผลิตภัณฑ์ต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมาย ใช้วัตถุเจือปนอาหารตามชนิดและปริมาณที่กำหนด และรับประทานอาหารให้หลากหลายและสมดุล

สรุป

INS คือ เลขรหัสสากลสำหรับวัตถุเจือปนอาหาร ที่ใช้ระบุชนิดของสารบนฉลากอาหารให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วโลก เลข INS ไม่ได้หมายความว่าอาหารนั้นไม่ปลอดภัย แต่เป็นเพียงวิธีการแสดงข้อมูลให้ผู้บริโภคและหน่วยงานกำกับดูแลสามารถทราบได้ว่าอาหารนั้นมีการใช้วัตถุเจือปนอาหารชนิดใด โดยการใช้วัตถุเจือปนอาหารทุกชนิดต้องเป็นไปตามกฎหมายและผ่านการประเมินด้านความปลอดภัยก่อนอนุญาตให้ใช้ในอาหาร

Photo by: Gemini