Share this page

CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) หรือการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐาน เป็นวิธีการช่วยชีวิตสุนัขและแมวที่หมดสติและไม่มีการหายใจหรือหัวใจหยุดเต้น โดยเทคนิคการทำ CPR นั้นอาจฟังดูเหมือนยาก แต่จริง ๆ ไม่ยากอย่างที่คิดและเป็นเรื่องที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรรู้และสามารถทำได้ด้วยตนเอง เพราะการช่วยเหลือที่รวดเร็วสามารถเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้สัตว์ได้อย่างมีนัยสำคัญ

เมื่อไหร่ถึงควรทำ CPR

เจ้าของควรเริ่มทำ CPR เมื่อพบว่าสัตว์มีอาการดังต่อไปนี้

• ไม่หายใจ หรือมีอาการหายใจกระตุกเฮือก (agonal breathing)
• ไม่มีการเต้นของหัวใจ (ตรวจไม่พบชีพจร)
• ไม่ตอบสนองต่อเสียงหรือการกระตุ้น (เช่น ไม่กระพริบตาเมื่อสัมผัสที่ตาเบา ๆ)

ขั้นตอน CPR เบื้องต้นในสุนัขและแมว

1. ตรวจเช็คความปลอดภัย : ก่อนเริ่ม CPR ต้องแน่ใจว่าสถานการณ์ปลอดภัยทั้งสำหรับตัวเจ้าของและสัตว์ เช่น อยู่ห่างจากถนนหรือของอันตรายที่อาจจะหล่นใส่ได้

2. ประเมินอาการ : ตรวจการหายใจและชีพจร โดยให้ฟังเสียงหายใจ หรือดูการเคลื่อนไหวของหน้าอก และคลำชีพจรที่บริเวณต้นขาด้านใน (femoral artery) หากพบว่าสัตว์เลี้ยงไม่มีการหายใจและไม่มีชีพจร ให้เริ่มทำการ CPR ทันที

3. วางตำแหน่งสัตว์ให้เหมาะสม : โดยเริ่มจากให้สัตว์เลี้ยงนอนตะแคงขวา (หัวใจจะอยู่ใกล้พื้น) จากนั้นตรวจช่องปาก หากพบว่ามีสิ่งแปลกหลอม เช่น เศษอาหาร ให้เอาออก

4. เริ่มการนวดหัวใจ (Chest compressions) : วิธีการนวดหัวใจจะแตกต่างกันไปตามขนาดตัวและสรีรวิทยาของสัตว์ดังนี้

- สุนัขขนาดกลาง-ใหญ่ : ใช้สองมือประสานกัน วางบนส่วนกว้างสุดของกระดูกซี่โครง กดแรงพอให้กระดูกอกยุบประมาณ 1/3–1/2 ของความลึกอก

- สุนัขขนาดเล็กหรือแมว : ใช้มือเดียวหรือสองนิ้ว บีบอกเบา ๆ โดยเน้นการบีบ "รอบอก"

- อัตราเร็วของการนวดหัวใจที่แนะนำ: ประมาณ 100–120 ครั้งต่อนาที (เทียบเท่าจังหวะเพลงจังหวะเร็ว) (1)

5. ให้การช่วยหายใจ (Ventilation) : หากสามารถทำได้ให้ปิดปากสุนัขหรือแมวให้สนิท (สำหรับสุนัข) แล้วเป่าลมหายใจเข้าทางจมูก เป่าแรงพอให้เห็นหน้าอกขยาย โดยใช้อัตราการช่วยหายใจ 1 ครั้ง ต่อการนวดหัวใจ 30 ครั้ง หรือหากมีคนช่วย 2 คน ให้ใช้การช่วยหายใจ 1 ครั้งต่อการนวด 10-12 ครั้ง (2)

6. สลับกันทำไปเรื่อย ๆ : โดยทำ CPR เป็นรอบ ๆ พร้อมประเมินการหายใจและชีพจรทุก 2 นาทีหากพบว่ามีชีพจรหรือหายใจกลับมา ให้หยุด CPR และพาสัตว์ไปพบสัตวแพทย์ทันทีอย่างไรก็ตามหากทำ CPR นานถึง 10–15 นาทีแล้วตัวสัตว์เลี้ยงยังไม่ฟื้น อาจจำเป็นต้องพิจารณาหยุดการทำ CPR เช่นกัน

ข้อควรรู้เพิ่มเติม

• อย่าหยุดนวดหัวใจนานเกิน  10 วินาที ระหว่างการช่วยหายใจ
• ระวังความแรงในการกดหน้าอก โดยเฉพาะในสุนัขพันธุ์เล็กหรือแมว เพราะช่องอกและกระดูกหักได้ง่าย
• การฝึกซ้อม  CPR ล่วงหน้า จะช่วยเพิ่มความมั่นใจเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินจริง

การทำ CPR เบื้องต้นอย่างถูกต้องตั้งแต่ช่วงแรกที่สัตว์เลี้ยงมีภาวะหัวใจหยุดเต้น สามารถเพิ่มโอกาสการรอดชีวิตได้อย่างมาก ดังนั้นเจ้าของสัตว์ควรเรียนรู้และฝึกซ้อมการช่วยชีวิตเบื้องต้นนี้ไว้ เพราะในยามฉุกเฉิน “การกระทำที่รวดเร็วและถูกต้อง” คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยชีวิตสัตว์เลี้ยงของเราได้นั่นเอง

Image by LipikStockMedia on Freepik