คำตอบ
แอมเฟตามีน (amphetamine) เป็นกลุ่มยาออกฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งยากลุ่มนี้อาจพบการใช้งานใน 2 กรณี คือ
- การใช้เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ สำหรับรักษาโรคสมาธิสั้นและอาการง่วงนอนผิดปกติหรือโรคลมหลับ (narcolepsy) ซึ่งขนาดยาและความถี่ในการใช้ขึ้นอยู่กับชนิด ผลิตภัณฑ์ยา รูปแบบยา และโรคที่รักษา กรณีนี้แอมเฟตามีนอาจผ่านเข้าสู่น้ำนมแม่ได้ ข้อมูลจากรายงานส่วนใหญ่ไม่พบความผิดปกติของพัฒนาการของทารก แต่มีรายงานพบอาการเล็กน้อยในทารกบางราย เช่น งอแง ง่วงซึม ท้องอืดหรือท้องผูก และข้อมูลสำหรับผลต่อพัฒนาการระยะยาวยังมีจำกัด ผู้ผลิตยาส่วนใหญ่แนะนำไม่ให้นมบุตรขณะใช้ยา ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญบางกลุ่มระบุว่าอาจใช้ยาในขนาดยาเพื่อการรักษาระหว่างให้นมบุตรได้ แต่ต้องมีการติดตามอาการของทารกอย่างใกล้ชิด ดังนั้นแพทย์จะต้องประเมินเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาจากชนิดยา ขนาดยา ระยะเวลาที่ได้รับ และสุขภาพของทารก มารดาไม่ควรหยุดยาหรือปรับขนาดยาเอง หากมีการให้นมบุตรควรสังเกตอาการหงุดหงิด งอแงผิดปกติ นอนหลับยาก หรือดูดนมได้ไม่ดี นอกจากนี้ ยาขนาดสูงอาจทำให้น้ำนมลดลง โดยเฉพาะในช่วงที่น้ำนมยังสร้างได้ไม่เต็มที่
- การใช้โดยไม่ได้รับคำสั่งแพทย์หรือใช้เป็นสารเสพติด การใช้ในลักษณะนี้ไม่สามารถทราบขนาดและความบริสุทธิ์ของสารได้แน่ชัด ซึ่งขนาดการใช้ยามักแตกต่างกันมากกับกรณีแรก กรณีนี้ไม่แนะนำให้นมบุตรระหว่างที่มารดายังใช้สารนี้ เนื่องจากสารผ่านเข้าสู่น้ำนมได้ ข้อมูลระยะเวลากำจัดสารมาจากงานวิจัยขนาดเล็กเพียง 2 งาน งานวิจัยแรกศึกษาในมารดา 2 รายที่ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำเป็นครั้งคราว งานวิจัยที่สองศึกษาในมารดาไทยที่สูบยาบ้า โดยมีข้อมูลน้ำนมที่วิเคราะห์ได้จาก 2 ราย ทั้งสองงานวิจัยไม่ทราบขนาดสารที่ได้รับแน่ชัด จากฐานข้อมูลยากับการให้นมบุตรของสหรัฐอเมริกา แนะนำให้งดการให้นมบุตรประมาณ 48–100 ชั่วโมงหลังใช้ยาเมทแอมเฟตามีน (methamphetamine) ครั้งสุดท้าย และตรวจไม่พบสารในน้ำนมเมื่อผ่านไปเฉลี่ยประมาณ 72 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงค่าประมาณจากการศึกษาในคนจำนวนน้อย โดยใช้กับเมทแอมเฟตามีนที่ฉีดหรือสูบเท่านั้น (เมทแอมเฟตามีนเป็นคนละสารกับแอมเฟตามีน) และยังไม่สามารถบอกได้ว่าสารจะหมดไปจากน้ำนม 100% เมื่อใด โดยเฉพาะในกรณีที่ใช้สารซ้ำหลายครั้งหรือใช้ติดต่อกัน ในช่วงระหว่างงดให้นม
Reference:
1. National Library of Medicine. Amphetamine. In: Drugs and Lactation Database (LactMed?) [Internet]. Bethesda (MD): National Library of Medicine (US); 2006- [updated 2025 Jun 15; cited 2026 Oct 11]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501307/
2. Harris M, Schiff DM, Saia K, Muftu S, Standish KR, Wachman EM. Academy of Breastfeeding Medicine clinical protocol #21: breastfeeding in the setting of substance use and substance use disorder (revised 2023). Breastfeed Med. 2023;18(10):715-33. doi:10.1089/bfm.2023.29256.abm.
3. Ilett KF, Hackett LP, Kristensen JH, Kohan R. Transfer of dexamphetamine into breast milk during treatment for attention deficit hyperactivity disorder. Br J Clin Pharmacol. 2007;63(3):371-5. doi:10.1111/j.1365-2125.2006.02767.x.
4. National Library of Medicine. Methamphetamine. In: Drugs and Lactation Database (LactMed?) [Internet]. Bethesda (MD): National Library of Medicine (US); 2006- [updated 2026 Jul 15; cited 2026 Oct 13]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501612/
Keywords:
amphetamine, breastfeeding, lactation
