|
|
|
1) Pentoxifylline (ชื่อการค้า Trental) มีข้อบ่งใช้สำหรับรักษาภาวะปวดกล้ามเนื้อจากโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ (intermittent claudication) เนื่องจากมีการศึกษาในระดับเซลล์พบว่ายามีฤทธิ์ลดระดับสารอักเสบที่ชื่อ tumor necrosis factor (TNF)-alpha ลดการตายของเซลล์ตับแบบ apoptosis ชะลอการเกิดพังผืดที่ตับ รวมทั้งลดการเกิดภาวะดื้ออินซูลิน เนื่องจากกระบวนการเหล่านี้นำไปสู่การเกิดโรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ (nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD) จากกลไกการออกฤทธิ์ของ pentoxifylline ทำให้คาดว่าน่าจะมีประสิทธิภาพในการรักษาโรค NAFLD การศึกษาแบบ meta-analysis ซึ่งรวบรวมข้อมูลจาก 5 การศึกษา ครอบคลุมผู้ป่วยโรค NAFLD จำนวน 147 คน พบว่ากลุ่มที่ใช้ pentoxifylline (ขนาดยา 800-1,200 mg/day) สามารถลดน้ำหนักตัว ลดระดับเอนไซม์ alanine transaminase (ALT) และ aspartate aminotransferase (AST) ซึ่งเป็นสาเหตุของการดำเนินไปของโรค NAFLD นอกจากนี้ยังลดระดับสาร TNF-alpha เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ใช้ยาหลอกได้อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตามไม่พบประโยชน์ที่ชัดเจนต่อการลดพังผืดที่ตับ แม้ว่าผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า pentoxifylline อาจมีประสิทธิภาพในการรักษาโรค NAFLD แต่การศึกษานี้ยังมีข้อจำกัด ได้แก่ จำนวนผู้ป่วยในแต่ละการศึกษาน้อย ระยะเวลาการติดตามสั้นและแตกต่างกันในแต่ละการศึกษา รวมถึงกลุ่มควบคุมมีทั้งเทียบกับยาหลอกและกลุ่มที่ได้รับ ursodeoxycholic acid (UDCA) ซึ่งเป็นยาที่อาจมีผลต่อเอนไซม์ตับและอาจส่งผลให้การแปลผลลัพธ์ด้านประสิทธิภาพมีความคลาดเคลื่อน
2) Colchicine มีข้อบ่งใช้สำหรับรักษาโรคเกาต์ ออกฤทธิ์ยับยั้งการเคลื่อนตัวของเม็ดเลือดขาวชนิด granulocyte เข้าสู่บริเวณที่มีการอักเสบ รวมถึงมีฤทธิ์ต้านการแบ่งตัวของเซลล์ และต้านพังผืด โดยชะลอการขนส่ง procollagen ผ่าน microtubule จากกลไกดังกล่าวทำให้คาดว่า colchicine น่าจะมีประสิทธิภาพในการรักษาพังผืดที่ตับและตับแข็งที่เกิดจากหลายสาเหตุ มีการศึกษาแบบ systematic review ซึ่งรวบรวมข้อมูลจาก 15 การศึกษา ครอบคลุมผู้ป่วยโรคพังผืดที่ตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์และตับแข็งจากทุกสาเหตุ จำนวน 1,714 คน ขนาดยา colchicine ที่ใช้ในการศึกษาส่วนใหญ่ คือ 1 mg/day เป็นเวลา 5 วันต่อสัปดาห์ โดยให้เป็นระยะเวลาประมาณ 18 เดือน พบว่ากลุ่มที่ใช้ colchicine ไม่สามารถลดอัตราการตายและภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับตับ พยาธิสภาพของตับ ระดับเอนไซม์ตับ และการเกิดพังผืดที่ตับเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ใช้ยาหลอกได้อย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ปัจจุบันไม่มีหลักฐานสนับสนุนประสิทธิภาพของ colchicine ในการรักษาพังผืดที่ตับ หรือ ตับแข็งจากทุกสาเหตุ และโรค NAFLD อย่างชัดเจน
3) แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาผู้ป่วยโรค NAFLD ตาม American Association for the Study of Liver Diseases (AASLD) ค.ศ. 2023, European Association for the Study of the Liver (EASL) - European Association for the Study of Diabetes (EASD) - European Association for the Study of Obesity (EASO) ค.ศ. 2024 และแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการดูแลโรคตับคั่งไขมันที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของเมแทบอลิซึมในประเทศไทย พ.ศ. 2569 ไม่แนะนำให้ใช้ pentoxifylline และ colchicine เป็นยารักษามาตรฐาน โดยยาที่มีคำแนะนำให้ใช้ ได้แก่ resmetirom, semaglutide, pioglitazone และ vitamin E
Reference:
1. Sanofi-aventis U.S. LLC. Trental (pentoxifylline) extended-release tablets, for oral use: prescribing information [Internet]. Silver Spring (MD): U.S. Food and Drug Administration; 2010 [cited 2026 Jun 19]. Available from: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/018631s039lbl.pdf
2. Du J, Ma YY, Yu CH, Li YM. Effects of pentoxifylline on nonalcoholic fatty liver disease: a meta-analysis. World J Gastroenterol. 2014;20(2):569–77.
3. Rambaldi A, Gluud C. Colchicine for alcoholic and non-alcoholic liver fibrosis and cirrhosis. Cochrane Database Syst Rev. 2005;2005(2):Cd002148.
4. Rinella ME, Neuschwander-Tetri BA, Siddiqui MS, Abdelmalek MF, Caldwell S, Barb D, et al. AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2023;77(5):1797–835.
5. European Association for the Study of the L, European Association for the Study of D, European Association for the Study of O, Tacke F, Horn P, Wai-Sun Wong V, et al. EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). J Hepatol. 2024;81(3):492–542.
6. สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการดูแลโรคตับคั่งไขมันที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของเมแทบอลิซึมในประเทศไทย พ.ศ. 2569. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย; 2569.
Keywords:
pentoxifylline, colchicine, ไขมันพอกตับ
|
|
