เป็นไมเกรน ทานยา Tramadol 50 mg + Cafergot + Amitriptyline 10 mg อยู่ค่ะ แต่ตัวยา Tramadol หายาก จะสามารถเปลี่ยนยาตัวนี้ได้มั้ยคะ? (อายุ 19 ปี น้ำหนัก 37 กก. ค่ะ)

คำตอบ

ปัจจุบันกระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดให้ยา tramadol ชนิดรับประทานแบบยาเดี่ยวเป็นยาควบคุมพิเศษ ตามประกาศเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2568 โดยมีผลบังคับใช้หลังจากประกาศ 180 วัน ส่งผลให้การจ่ายยาดังกล่าวในร้านขายยาต้องใช้ใบสั่งแพทย์เท่านั้น อย่างไรก็ตามสามารถใช้ยา tramadol ชนิดสูตรผสมกับ paracetamol ทดแทนได้ เนื่องจากยังคงเป็นยาอันตราย จึงสามารถจำหน่ายในร้านยาได้โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์ แต่ต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร โดยขนาดยา คือ tramadol 37.5 มิลลิกรัม ร่วมกับ paracetamol 325 มิลลิกรัม (Ultracet®, Duocetz®) ยาสูตรผสมนี้เป็นทางเลือกหนึ่งในแนวทางเวชปฏิบัติการวินิจฉัยและรักษาอาการปวดศีรษะไมเกรน พ.ศ. 2565 โดยรับประทานครั้งละ 2 เม็ด ทุก 4–6 ชั่วโมงเมื่อมีอาการปวด และไม่ควรเกิน 8 เม็ดต่อวัน การศึกษาทางคลินิกพบว่าการใช้ tramadol 75 มิลลิกรัม ร่วมกับ paracetamol 650 มิลลิกรัม สามารถช่วยลดความรุนแรงของอาการปวด รวมถึงอาการกลัวแสงและกลัวเสียงที่พบร่วมกับไมเกรนได้ดีกว่ายาหลอก อย่างไรก็ตามเนื่องจากยาสูตรผสมดังกล่าวมี paracetamol เป็นส่วนประกอบ จึงควรระวังการใช้ยา paracetamol เกินขนาด (มากกว่า 4,000 มิลลิกรัม/วัน) โดยไม่ควรทานติดต่อกันเกิน 5 วัน และหลีกเลี่ยงการรับประทาน paracetamol เพิ่มเติมหรือใช้ร่วมกับยาชนิดอื่นที่มี paracetamol เป็นส่วนประกอบ เพื่อป้องกันความเสี่ยงการเกิดพิษต่อตับ ดังนั้นควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาเพื่อความปลอดภัยสูงสุดแก่ผู้ป่วย

Reference:
1. ชมรมศึกษาโรคปวดศีรษะภายใต้สมาคมประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติการวินิจฉัยและการรักษาปวดศีรษะไมเกรน. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท ธนาเพรส จำกัด; 2565
2. กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาควบคุมพิเศษ ฉบับที่ 57 [อินเทอร์เน็ต]. 14 กรกฎาคม 2568 [เข้าถึงเมื่อ 6 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://drug.fda.moph.go.th/media.php?id=785662916186742784&name=ratchakitcha_spc-tramadol57.pdf
3. กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดช่องทางการจำหน่ายยาทรามาดอล (Tramadol) ตำหรับยาเดี่ยว ชนิดรับประทาน [อินเทอร์เน็ต]. 29 กันยายน 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://drug.fda.moph.go.th/announcement-administration/fdatramadol15092568/
4. Silberstein SD, Freitag FG, Rozen TD, et al. Tramadol/acetaminophen for the treatment of acute migraine pain: findings of a randomized, placebo-controlled trial. Headache. 2005;45(10):1317-27.

Keywords:
ไมเกรน, tramadol, Ultracet, Duocetz