1.NAC มีที่ใช้ใน common cold หรือไม่ หลายรพ. รวมถึง แพทย์หลายท่านและเภสัชร้านยา มีการสั่งใช้ แต่แพทย์ส่วนหนึ่ง รวมถึงรพ.บางรพ. ก็ไม่ให้สั่งใช้เนื่องจาก ไม่มี evidence-based รองรับ รวมถึงเป็นการสั่งจ่ายยาไม่เป็นไปตาม RDU จึงเกิดการสับสนว่าควรสั่งหรือไม่ แต่โดยส่วนตัวที่ใช้เอง +คนไข้ใช้ ก็รู้สึกว่าขับเสมหะได้จริง แต่ก็ไม่เข้าใจว่าทำไม trial ต่างๆ ถึงไม่ sig 2.หากไม่มี evidence-based รองรับ ทำไมกระทรวงถึงอนุมัต indication ลดเสมหะแบบกว้าง ๆไม่กำหนดเฉพาะ COPD เพื่อป้องกันแพทย์สั่งไม่ตรง RDU

คำตอบ

N-acetylcysteine (NAC) เป็นยาที่มีการใช้อย่างแพร่หลายในทางคลินิก โดยมีข้อบ่งใช้ที่ชัดเจนในการรักษาภาวะพิษจากการได้รับ paracetamol เกินขนาด และใช้ช่วยลดความข้นหนืดของเสมหะ (mucolysis) ในโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรังบางชนิด เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (chronic obstructive pulmonary disease, COPD) เนื่องจากมีกลไกในการลดความหนืดของเสมหะด้วยการออกฤทธิ์ทำลายพันธะไดซัลไฟด์ในมิวซินซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของเสมหะ สำหรับไข้หวัดธรรมดา (common cold) ในปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานเชิงประจักษ์จาก randomized controlled trials ที่มีคุณภาพเพียงพอจนแสดงประโยชน์ทางคลินิกอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้แนวทางการรักษาจากองค์กรวิชาชีพหลักไม่ได้แนะนำให้ใช้ NAC เป็นการรักษาหลัก แม้ว่าในทางปฏิบัติอาจมีผู้ป่วยที่ได้รับประโยชน์จากยาจริง (subjective improvement) แต่ผลการศึกษาส่วนใหญ่ไม่พบผลลัพธ์ที่แตกต่างจาก placebo อย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้นจากหลักของการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล (rational drug use) ที่สนับสนุนการใช้ยาในภาวะที่มีข้อมูลการศึกษารองรับค่อนข้างชัดเจน หลักฐานการใช้ NAC สำหรับลดเสมหะจึงมีน้ำหนักมากใน COPD และ chronic bronchitis ซึ่งมี systematic reviews และ meta-analyses หลายฉบับรายงานถึงประสิทธิภาพของ NAC ในขนาดสูง เช่น 1,200 mg/day ว่าช่วยลดอัตราการกำเริบเฉียบพลันได้ สำหรับข้อบ่งใช้ที่ช่วยลดความข้นหนืดของเสมหะที่ระบุในฉลากยาในลักษณะค่อนข้างกว้างสะท้อนกลไกทางเภสัชวิทยาและความปลอดภัยของยามากกว่าการเป็น evidence-based indication สำหรับทุกภาวะ ดังนั้นการสั่งใช้ NAC ควรพิจารณาตามบริบทของโรค หลักฐานเชิงประจักษ์ที่มีอยู่ และความจำเป็นทางคลินิกเป็นรายกรณี เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางการใช้ยาอย่างสมเหตุผล

Reference:
1. DeGeorge KC, Ring DJ, Dalrymple SN. Treatment of the common cold. American Family Physician. 2019;100(5):281–9.
2. Papadopoulou E, Hansel J, Lazar Z, Kostikas K, Tryfon S, Vestbo J, et al. Mucolytics for acute exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease: a meta-analysis. European Respiratory Review. 2023;32(167):220141.
3. Huang C, Kuo S, Lin L, Yang Y. The efficacy of N-acetylcysteine in chronic obstructive pulmonary disease patients: a meta-analysis. Therapeutic Advances in Respiratory Disease. 2023;17:175346662311585.
4. Zheng JP, Wen FQ, Bai CX, Wan HY, Kang J, Chen P, et al. Twice daily N-acetylcysteine 600 mg for exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease (PANTHEON): a randomised, double-blind placebo-controlled trial. The Lancet Respiratory Medicine. 2014;2(3):187–94.
5. Tse HN, Raiteri L, Wong KY, Yee KS, Ng LY, Wai KY, et al. High-dose N-acetylcysteine in stable COPD. Chest. 2013;144(1):106–18.
6. Tenório MCDS, Graciliano NG, Moura FA, Oliveira ACM, Goulart MOF. N-Acetylcysteine (NAC): impacts on human health. Antioxidants. 2021;10(6):967.
7. Ershad M, Naji A, Vearrier D. N Acetylcysteine [Internet]. NIH.gov. StatPearls Publishing; 2019. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537183/.

Keywords:
NAC, N-acetylcysteine, common cold