กรณีเร่งด่วน ถ้ากินยาคุมเม็ดที่สองพึ่งหมดไป แต่มีเพศสัมพันธุ์อีกครั้งติดต่อและเกิดหลั่งใน จะต้องกินอีกครั้งรึเปล่าคะ มันอันตรายมั้ย

คำตอบ

การให้คำแนะนำในกรณีนี้จำเป็นต้องทราบว่าผู้ถามหมายถึงยาคุมกำเนิดชนิดใด เนื่องจากแนวทางการปฏิบัติแตกต่างกัน จึงพิจารณาเป็น 2 กรณี ดังนี้ 1) กรณีรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน ซึ่งประกอบด้วยตัวยาฮอร์โมนชนิด levonorgestrel ขนาด 0.75 มิลลิกรัม จำนวน 2 เม็ด รับประทานห่างกัน 12 ชั่วโมง แล้วมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ได้ป้องกันอีกครั้งภายหลังการรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน จัดเป็นเหตุการณ์เสี่ยงใหม่ เนื่องจากยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินไม่มีประสิทธิภาพการคุมกำเนิดต่อเนื่อง ดังนั้น แนะนำให้รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินซ้ำได้หากยังอยู่ในช่วงเวลาที่มีประสิทธิภาพ คือ ไม่เกิน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน ทั้งนี้การใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินซ้ำอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เลือดออกกะปริดกะปรอย แต่ผลข้างเคียงเหล่านี้ไม่รุนแรงและสามารถหายได้เอง โดยหลังจากรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินแล้วสามารถเริ่มยาเม็ดคุมกำเนิดรายเดือนต่อไปได้ทันทีตามเวลาปกติและใช้การคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วย เช่น ใช้ถุงยางอนามัย หรือ งดมีเพศสัมพันธ์ จนกว่าจะได้รับประทานเม็ดยาฮอร์โมนต่อเนื่องแล้วอย่างน้อย 7 วัน 2) กรณีรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดรายเดือนชนิด 21 เม็ด (ทุกเม็ดเป็นตัวยาฮอร์โมน) หรือ ยาเม็ดคุมกำเนิดรายเดือนชนิด 28 เม็ด (โดยทั่วไปประกอบด้วยตัวยาฮอร์โมนจำนวน 21 เม็ดและเม็ดแป้งจำนวน 7 เม็ด) หากรับประทานยาในช่วงเม็ดที่ 1-7 ของแผง ซึ่งเป็นช่วงเริ่มต้นการรับประทานยาหลังเว้นช่วงปลอดฮอร์โมน หรือ เม็ดที่ 15-21 ของแผง ซึ่งเป็นช่วงใกล้สิ้นสุดการรับประทานเม็ดยาฮอร์โมนก่อนเข้าสู่ช่วงปลอดฮอร์โมน แล้วมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน แนะนำให้ใช้การคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วย โดยอาจรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินทันที หรือ ภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน หลังจากรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินแล้วสามารถเริ่มยาเม็ดคุมกำเนิดรายเดือนต่อไปได้ทันทีตามเวลาปกติ อย่างไรก็ตามไม่ว่าจะเป็นกรณีใด หากยังไม่มีประจำเดือนมาภายใน 3 สัปดาห์หลังจากรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินไปแล้ว หรือ สงสัยการตั้งครรภ์ แนะนำให้ตรวจสอบการตั้งครรภ์เพื่อความมั่นใจ

Reference:
1. สภาเภสัชกรรม. ยาเม็ดคุมกำเนิด (Oral contraceptive tablets). ใน: คู่มือทักษะตามเกณฑ์ความรู้ความสามารถทางวิชาชีพของผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม (สมรรถนะร่วม) พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร; 2562. 144-7.
2. World Health Organization. Emergency contraception [Internet]. Geneva: World Health Organization; [2021 Nov 9] [cited 2026 Jun 15]. Available from:
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception
3. Curtis KM, Nguyen AT, Tepper NK, Zapata LB, Snyder EM, Hatfield-Timajchy K, et al. U.S. selected practice recommendations for contraceptive use, 2024. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2024;73(RR-3):1–77.

Keywords:
ยาคุมกำเนิด, การมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน