|
|
|
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน (emergency contraceptive pills; ECPs) เป็นวิธีคุมกำเนิดที่ใช้ภายหลังการมีเพศสัมพันธ์ที่มีความเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ โดยชนิดที่ใช้บ่อยในประเทศไทย คือ levonorgestrel ซึ่งควรรับประทานให้เร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์ และไม่เกิน 72 ชั่วโมง ยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งหรือชะลอการตกไข่ จึงช่วยลดโอกาสการตั้งครรภ์ได้ แต่ไม่สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 100% และไม่มีผลต่อการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้ว
ในกรณีนี้ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางในวันที่ 10 แม้จะเป็นการสอดใส่เพียงช่วงสั้น ๆ แต่ยังถือว่ามีโอกาสตั้งครรภ์ได้ เนื่องจากอาจมีอสุจิปะปนอยู่ในสารหล่อลื่นก่อนการหลั่ง (pre-ejaculate) หรืออาจมีการหลั่งอสุจิโดยไม่รู้ตัว อย่างไรก็ตาม การรับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินในวันเดียวกัน จึงอยู่ในช่วงเวลาที่ยามีประสิทธิภาพสูงในการลดความเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ ส่วนการมีเพศสัมพันธ์ในวันที่ 11 ซึ่งใช้ถุงยางอนามัยตลอดการมีเพศสัมพันธ์ หากถุงยางไม่มีการแตก รั่ว หรือหลุด ถือว่ามีความเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ต่ำมาก สำหรับเลือดที่ออกในวันที่ 15 ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 4 วันหลังรับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน อาจเป็นผลข้างเคียงของฮอร์โมนจากยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน (breakthrough bleeding) ซึ่งสามารถพบได้ภายในประมาณ 1 สัปดาห์หลังรับประทานยา เลือดลักษณะนี้อาจมีปริมาณและระยะเวลาต่างจากประจำเดือนปกติ และไม่สามารถใช้ยืนยันได้ว่าไม่มีการตั้งครรภ์
ดังนั้น ในกรณีนี้โอกาสตั้งครรภ์ค่อนข้างต่ำ เนื่องจากได้รับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินอย่างรวดเร็วหลังการมีเพศสัมพันธ์ที่มีความเสี่ยง และการมีเพศสัมพันธ์ครั้งถัดมาได้ป้องกันด้วยถุงยางอนามัย อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าไม่มีการตั้งครรภ์ หากประจำเดือนครั้งถัดมามาช้ากว่าปกติเกิน 7 วัน หรือหากมีความกังวล แนะนำให้ตรวจการตั้งครรภ์ด้วยชุดทดสอบปัสสาวะเมื่อครบ 21 วันหลังการมีเพศสัมพันธ์ครั้งที่มีความเสี่ยง หรือพบแพทย์เพื่อรับการประเมินเพิ่มเติม
Reference:
1. Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare. FSRH guideline: emergency contraception [Internet]. London: Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare; 2017 [amended 2026 Apr; cited 2026 Aug 6]. Available from: https://www.cosrh.org/Common/Uploaded%20files/documents/fsrh-guideline-emergency-contraception03dec2020-amendedjuly2023-11jul.pdf
Keywords:
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน, levonorgestrel, pregnancy, breakthrough bleeding
|
|
