Probiotics อาจไม่ช่วยลดอาการท้องร่วงจากยาปฏิชีวนะในผู้สูงอายุ (PLACIDE study)

การศึกษา PLACIDE (Probiotic lactobacilli and bifidobacteria in antibiotic-associated diarrhoea and Clostridium difficile diarrhoea in the elderly) ซึ่งเป็นการศึกษาแบบ randomized double-blind placebo-controlled trial ขนาดใหญ่ พบว่า probiotics ไม่สามารถป้องกัน antibiotic-associated diarrhea (AAD) หรือ Clostridium difficile diarrhea (CDD) ได้ โดยทำการศึกษาในคนไข้อายุ 65 ปี ขึ้นไป ที่ได้รับยาปฏิชีวนะอย่างน้อยหนึ่งตัวติดต่อกัน 7 วัน หรือกำลังจะเริ่มใช้ยาปฏิชีวนะ (คนไข้จะถูกคัดออกจากการศึกษา หากมีประวัติท้องร่วงหรือ CDD ก่อนหน้า 3 เดือน ป่วยด้วยโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง มีอาการป่วยที่ต้องเข้ารับการรักษาอย่างใกล้ชิดในสถานพยาบาล ใช้ลิ้นหัวใจเทียม หรือมีโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร) คนไข้ถูกแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ได้รับ probiotics (Lactobacillus acidophilus 2 สายพันธุ์ และ bifidobacterium 2 สายพันธุ์) จำนวน 1493 ราย และกลุ่มควบคุม 1488 ราย ผลลัพธ์หลักของการศึกษาคืออุบัติการณ์การเกิด AAD ภายใน 8 สัปดาห์ และ CDD ภายใน 12 สัปดาห์ หลังเริ่มการศึกษา

ผลการศึกษาพบว่า ไม่พบความแตกต่างของอุบัติการณ์การเกิด AAD และ CDD ระหว่างสองกลุ่มอย่างมีนัยสำคัญ โดยกลุ่มที่ได้รับ probiotics มีอุบัติการณ์การเกิด AAD จำนวน 159 (10.8%) และกลุ่มควบคุมมีจำนวน 153 (10.4%) คิดเป็นค่า Relative risk (RR) เท่ากับ 1.04 (95% confidence interval [CI], 0.84 - 1.28; P = 0.71) ส่วนอุบัติการณ์การเกิด CDD กลุ่มที่ได้รับ probiotic มีจำนวน 12 (0.8%) และกลุ่มควบคุมมีจำนวน 17 (1.2%) คิดเป็น Relative risk (RR) เท่ากับ 0.71 (95% CI, 0.34-1.47; P = 0.35)

จากผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการใช้ probiotics ชนิดที่เพิ่มการสร้าง lactic acid ในทางเดินอาหาร อาจไม่มีประสิทธิภาพในการป้องกันอาการท้องร่วงที่เกิดจากยาปฏิชีวนะในคนไข้สูงอายุได้

Key words: probiotics, antibiotic-associated diarrhea, Clostridium difficile diarrhea, elderly, ท้องร่วง, ยาปฏิชีวนะ, สูงอายุ