คำถาม
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน ถ้าเม็ดที่ 2 เลยเวลาไป 2 ชั่วโมงจะเป็นอะไรรึเปล่าคะ
คำตอบ
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน (Emergency contraceptive) มีตัวยาออกฤทธิ์คือ levonorgestrel 0.75 mg วิธีการรับประทานยาที่นิยมในปัจจุบันคือ รับประทานเม็ดที่ 1 ภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากมีเพศสัมพันธ์ และรับประทานเม็ดที่ 2 หลังจากเม็ดแรก 12 ชั่วโมง
จากการศึกษาการใช้ยา levonorgestrel โดยทำการแบ่งกลุ่มทดลองออกเป็นสองกลุ่ม โดยกลุ่มแรกให้รับประทานยาคุมฉุกเฉิน โดยรับประทานเม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 12 ชั่วโมง ส่วนกลุ่มที่สองให้รับประทานเม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 24 ชั่วโมง พบว่าปริมาณยาสะสมในกระแสเลือดของกลุ่มทดลองกลุ่มที่สองมีระดับยาต่ำกว่ากลุ่มแรกหลังจากรับประทานยาไปแล้ว 24 ชั่วโมงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งอาจส่งผลลดประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดได้
อย่างไรก็ตามในหลายการศึกษาให้ความสำคัญต่อระยะเวลาการรับประทานเม็ดแรกมากกว่าเม็ดที่สอง โดยพบว่ายิ่งรับประทานยาเม็ดแรกหลังจากมีเพศสัมพันธ์เร็วเท่าใด จะยิ่งเพิ่มประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดของยามากขึ้น
ดังนั้นในกรณีนี้ที่รับประทานยาเม็ดที่สองเลยเวลาไป 2 ชั่วโมงนั้น อาจมีผลลดประสิทธิภาพของยาเล็กน้อย แต่ประสิทธิภาพของการคุมกำเนิดขึ้นกับเวลาในการรับประทานยาเม็ดแรกด้วย
เพื่อป้องกันการเกิดปัญหาดังกล่าวในการรับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินครั้งต่อไป สามารถรับประทานยาทั้ง 2 เม็ด พร้อมกันได้ภายใน 72 ชั่วโมง หลังมีเพศสัมพันธ์ แต่การรับประทานยาในรูปแบบดังกล่าวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาการข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน คัดตึงหน้าอก มีเลือดออกกระปริดกระปรอยทางช่องคลอด เพิ่มขึ้นได้
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินนี้ ไม่ควรใช้มากกว่าเดือนละ 2 ครั้ง สำหรับผู้ที่ไม่สามารถปฏิบัติตามข้อแนะนำนี้ได้ ควรคุมกำเนิดด้วยวิธีอื่นๆ แทน
จากการศึกษาการใช้ยา levonorgestrel โดยทำการแบ่งกลุ่มทดลองออกเป็นสองกลุ่ม โดยกลุ่มแรกให้รับประทานยาคุมฉุกเฉิน โดยรับประทานเม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 12 ชั่วโมง ส่วนกลุ่มที่สองให้รับประทานเม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 24 ชั่วโมง พบว่าปริมาณยาสะสมในกระแสเลือดของกลุ่มทดลองกลุ่มที่สองมีระดับยาต่ำกว่ากลุ่มแรกหลังจากรับประทานยาไปแล้ว 24 ชั่วโมงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งอาจส่งผลลดประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดได้
อย่างไรก็ตามในหลายการศึกษาให้ความสำคัญต่อระยะเวลาการรับประทานเม็ดแรกมากกว่าเม็ดที่สอง โดยพบว่ายิ่งรับประทานยาเม็ดแรกหลังจากมีเพศสัมพันธ์เร็วเท่าใด จะยิ่งเพิ่มประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดของยามากขึ้น
ดังนั้นในกรณีนี้ที่รับประทานยาเม็ดที่สองเลยเวลาไป 2 ชั่วโมงนั้น อาจมีผลลดประสิทธิภาพของยาเล็กน้อย แต่ประสิทธิภาพของการคุมกำเนิดขึ้นกับเวลาในการรับประทานยาเม็ดแรกด้วย
เพื่อป้องกันการเกิดปัญหาดังกล่าวในการรับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินครั้งต่อไป สามารถรับประทานยาทั้ง 2 เม็ด พร้อมกันได้ภายใน 72 ชั่วโมง หลังมีเพศสัมพันธ์ แต่การรับประทานยาในรูปแบบดังกล่าวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาการข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน คัดตึงหน้าอก มีเลือดออกกระปริดกระปรอยทางช่องคลอด เพิ่มขึ้นได้
ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินนี้ ไม่ควรใช้มากกว่าเดือนละ 2 ครั้ง สำหรับผู้ที่ไม่สามารถปฏิบัติตามข้อแนะนำนี้ได้ ควรคุมกำเนิดด้วยวิธีอื่นๆ แทน
เอกสารอ้างอิง
Johansson E. et al. Pharmacokinetic study of different dosing regimens of levonorgestrel for emergency contraception in healthy women. Human Reproduction. (2002) 17(6): 1472-1476.
Camp S.L., Wilkerson D.S. , and Raine T.R. The benefits and risks of over-the-counter availability of levonorgestrel emergency contraception. Contraception. (2003) 68: 309–317.
Camp S.L., Wilkerson D.S. , and Raine T.R. The benefits and risks of over-the-counter availability of levonorgestrel emergency contraception. Contraception. (2003) 68: 309–317.