คำถาม
ดูแลแผลฉายรังสีทำยังไงคะ ตอนนี้คนไข้คันมาก แผลติดเสื้อด้วย
คำตอบ
เนื่องจากผิวหนังบริเวณที่มีการฉายรังสีนั้นจะไว แพ้ ระคายเคืองและมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย นอกจากการดูแลรักษาความสะอาดผิวส่วนนี้และบริเวณใกล้เคียงเสมอ เมื่อเกิดอาการคันไม่ควรเกาเพราะจะทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้มากขึ้น และเชื้อจะลามเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่าย การดูแลแผลที่เกิดจากการฉายรังสีนั้นใช้หลักการเดียวกับแผลทั่วไป กล่าวคือ การใช้แอลกอฮอล์ 70% เช็ดผิวหนังบริเวณโดยรอบแผลในส่วนที่ไม่ใช่แผลเปิดเห็นเนื้อชั้นใน โดยแอลกอฮอล์จะไปช่วยฆ่าเชื้อโรคที่ผิวหนังบริเวณรอบๆได้ แต่ไม่แนะนำให้ใช้ที่บริเวณบาดแผลหรือบริเวณที่มีรอยแผลสดโดยตรง เนื่องจากแอลกอฮอล์จะทำให้เกิดการระคายเคืองต่อเนื้อเยื่อได้ จากนั้นใช้น้ำเกลือสำหรับล้างแผล (มักใช้ชื่อทางยาว่า โซเดียมคลอไรด์, sodium chloride, NaCl 0.9%, NSS หรือ normal saline) ซึ่งทำลายเนื้อเยื่อและไม่ทำให้เกิดความระคายเคืองผิว ทำความสะอาดบริเวณแผลโดยตรง ถ้าไม่จำเป็นอย่าใช้สำลีหรือผ้าก๊อซปิดแผลเพราะวัสดุเหล่านี้มักจะติดแผล เวลาเปิดออกเนื้อแห้งบริเวณแผลมักจะหลุดตามมาจะทำให้เลือดออกและอาจทำให้แผลนั้นมีอาการรุนแรงมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม หากแผลดูอักเสบและร้ายแรงมาก รวมทั้งผู้ป่วยมีอาการเจ็บแผลร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อทำการรักษาอย่างถูกต้อง และ ตรวจสอบว่ามีการติดเชื้อหรือไม่ ไม่ควรทำการดูแลแผลเอง นอกจากนั้นสำหรับแผลแตก ควรปรึกษาแพทย์/พยาบาล/นักรังสีที่ควบคุมการฉายรังสี เพื่อทำการรักษาก่อนการลุกลามเป็นแผลกว้าง หรือ แผลลึก และควรต้องดูแลแผลตามคำแนะนำของแพทย์/พยาบาล/นักรังสีที่ควบคุมการฉายรังสีอย่างเคร่งครัด
อย่างไรก็ตาม หากแผลดูอักเสบและร้ายแรงมาก รวมทั้งผู้ป่วยมีอาการเจ็บแผลร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อทำการรักษาอย่างถูกต้อง และ ตรวจสอบว่ามีการติดเชื้อหรือไม่ ไม่ควรทำการดูแลแผลเอง นอกจากนั้นสำหรับแผลแตก ควรปรึกษาแพทย์/พยาบาล/นักรังสีที่ควบคุมการฉายรังสี เพื่อทำการรักษาก่อนการลุกลามเป็นแผลกว้าง หรือ แผลลึก และควรต้องดูแลแผลตามคำแนะนำของแพทย์/พยาบาล/นักรังสีที่ควบคุมการฉายรังสีอย่างเคร่งครัด
เอกสารอ้างอิง
• ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิง พวงทอง ไกรพิบูลย์. การดูแลผิวหนังบริเวณฉายรังสี. 2551;[1 screen]. Available at URL: http://thastro.org/pages/13877/. Accessed March 2, 2011.
• ทีม PCTสุขศึกษา หน่วยรังสีรักษา โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. คำแนะนำในการปฏิบัติตัวเพื่อรับการรักษาด้วยรังสี. [1 screen]. Available at URL: http://www.med.cmu.ac.th/dept/radiology/interest/radio_protect/advice_RT.htm. Accessed March 2, 2011.
• ทีม PCTสุขศึกษา หน่วยรังสีรักษา โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. คำแนะนำในการปฏิบัติตัวเพื่อรับการรักษาด้วยรังสี. [1 screen]. Available at URL: http://www.med.cmu.ac.th/dept/radiology/interest/radio_protect/advice_RT.htm. Accessed March 2, 2011.