1.เราจะลด side effect ของการกิน calcium carbonate แล้วท้องผูกได้อย่างไร ถ้าจำเป้นต้องใช้ [ไม่สามารถซื้อยา calcium citrate นอกสิทธิได้] และ ได้ advice การกิน fiber/ดื่มน้ำให้เยอะ ๆ แล้ว เช่น หักเม็ดแยกมื้อ,บด,หลีกเลี่ยงการกินคู่กับยาลดกรด, หลีกเลี่ยงการกินก่อนนอน 2.ถ้าท้องผูกจาก calcium ยาถ่ายที่แนะนำที่มีevidence based คือตัวไหนหรอครับพอดีลองหาดูแล้วไม่มีใครเขียนเรื่องนี้ไว้เป็นพิเศษ
1,047 views
คำถาม
1.เราจะลด side effect ของการกิน calcium carbonate แล้วท้องผูกได้อย่างไร ถ้าจำเป้นต้องใช้ [ไม่สามารถซื้อยา calcium citrate นอกสิทธิได้] และ ได้ advice การกิน fiber/ดื่มน้ำให้เยอะ ๆ แล้ว
เช่น หักเม็ดแยกมื้อ,บด,หลีกเลี่ยงการกินคู่กับยาลดกรด, หลีกเลี่ยงการกินก่อนนอน
2.ถ้าท้องผูกจาก calcium ยาถ่ายที่แนะนำที่มีevidence based คือตัวไหนหรอครับพอดีลองหาดูแล้วไม่มีใครเขียนเรื่องนี้ไว้เป็นพิเศษ
คำตอบ
1) สำหรับการลดอาการท้องผูกจาก calcium carbonate ด้วยวิธีการที่ระบุในคำถาม ได้แก่ การแบ่งรับประทานเป็นหลายมื้อ การรับประทานพร้อมอาหาร การเพิ่มใยอาหาร การดื่มน้ำอย่างเพียงพอ และการเพิ่มกิจกรรมทางกาย ล้วนแต่เป็นคำแนะนำที่เหมาะสมและครบถ้วนแล้ว แต่อาจต้องตรวจสอบว่าผู้ป่วยเข้าใจข้อแนะนำเหล่านี้และนำไปปฏิบัติได้อย่างถูกต้องด้วย รวมถึงต้องวินิจฉัยถึงภาวะท้องผูกเรื้อรัง (chronic constipation) ว่าเป็นสาเหตุที่แท้จริงนอกจากยาหรือไม่ [1] หากไม่ใช่ อาจสามารถเปลี่ยนเป็น calcium citrate หรือ calcium ในรูปเกลืออื่น ๆ ซึ่งราคาไม่สูงนักเพื่อช่วยลดปัญหาท้องผูก รวมถึงอาจต้องใช้ยาระบายเมื่อจำเป็น (ใช้เป็นครั้งคราวเท่านั้น)
2) ปัจจุบันยังไม่มีการศึกษาหรือคำแนะนำที่สนับสนุนการใช้ยาระบายสำหรับภาวะท้องผูกจาก calcium carbonate โดยเฉพาะ แต่มีแนวทางการรักษาท้องผูกเรื้อรังของ American Gastroenterological Association (AGA) technical review on constipation ที่ระบุว่า drug-induced constipation มักไม่ตอบสนองต่อยาระบายกลุ่ม fiber/bulk-forming agent [2] จึงอาจพิจารณาเปลี่ยนไปใช้กลุ่ม osmotic laxative แทน [2] ทั้งนี้ภาวะท้องผูกจาก calcium carbonate เชื่อว่าเกิดจากการเพิ่มขึ้นของ calcium-fatty acid soaps [3] รวมทั้งอาจเกิดจากการกระตุ้น extracellular calcium-sensing receptor (CaSR) ในลำไส้จนทำให้ลดการหลั่งน้ำเข้าสู่ลำไส้ [4] นำไปสู่การทำให้อุจจาระแข็งได้ ดังนั้นการใช้ osmotic laxative ซึ่งช่วยเพิ่มแรงดันออสโมติกในลำไส้ ทำให้มีการดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้และเพิ่มปริมาณน้ำในอุจจาระ น่าจะส่งผลต่อกลไกการเกิดท้องผูกจาก calcium carbonate ได้โดยตรง อย่างไรก็ตามการเพิ่มยาอีกหนึ่งชนิดเพื่อบรรเทาอาการข้างเคียงจากยาอีกหนึ่งชนิด อาจต้องพิจารณาถึงความจำเป็นอย่างแท้จริงของผู้ป่วย เพราะยาระบายที่เพิ่มเข้าไปก็อาจนำไปสู่การเกิดผลข้างเคียงอื่นเช่นกัน
เอกสารอ้างอิง
2. Bharucha AE, Pemberton JH, Locke GR 3rd. American Gastroenterological Association technical review on constipation. Gastroenterology. 2013 Jan;144(1):218-38.
3. Nowacki J, Lee HC, Lien R, Cheng SW, Li ST, Yao M, et al. Stool fatty acid soaps, stool consistency and gastrointestinal tolerance in term infants fed infant formulas containing high sn-2 palmitate with or without oligofructose: a double-blind, randomized clinical trial. Nutr J. 2014 Nov 5;13:105.
4. Tang L, Cheng CY, Sun X, Pedicone AJ, Mohamadzadeh M, Cheng SX. The extracellular calcium-sensing receptor in the intestine: evidence for regulation of colonic absorption, secretion, motility, and immunity. Front Physiol. 2016 Jun 21;7:245.