คำถาม
คนท้องสามารถใช้น้ำยาบ้วนปาก C20 หรือ betadine gargle ได้อย่างปลอดภัยหรือไม่
คำตอบ
C-20 คือ น้ำยาบ้วนปากที่มีส่วนผสมของตัวยา chlorhexidine gluconate ความเข้มข้น 0.12% W/V ใช้รักษาและป้องกันโรคเหงือกอักเสบ รักษาโรคเชื้อราแคนดิดาในช่องปาก ป้องกันการสะสมคราบหินปูน และบรรเทาอาการแผลร้อนใน ใช้กลั้วปากและคอโดยไม่ต้องเจือจาง ในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลจากงานวิจัยในมนุษย์ที่ระบุความปลอดภัยของ chlorhexidine gluconate ระหว่างตั้งครรภ์อย่างชัดเจน [1, 2] อย่างไรก็ตามจากการศึกษาในสัตว์ทดลอง ไม่พบความผิดปกติของตัวอ่อนเมื่อได้รับ chlorhexidine gluconate ทางปากในขนาด 300 mg/kg/day ในหนู และ 40 mg/kg/day ในกระต่าย ดังนั้นผลิตภัณฑ์บ้วนปากนี้อาจพิจารณาใช้ในหญิงตั้งครรภ์หากมีข้อบ่งใช้อย่างชัดเจน [1, 3]
Betadine gargle คือ ยา povidone iodine ความเข้มข้นสูง 70 mg/mL ใช้โดยนำตัวยา 1-2 mL เจือจางน้ำสะอาดให้ได้ปริมาตร 30 mL สำหรับกลั้วปากและคอ [4] เอกสารกำกับยาระบุว่าไม่แนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์นี้ระหว่างตั้งครรภ์ [5, 6, 7] เนื่องจากพบการรายงานว่าการได้รับ povidone iodine ในช่วงตั้งครรภ์ทำให้เกิดการดูดซึมของ iodine ผ่านทางผิวหนังหรือเยื่อบุจนอาจซึมผ่านรกเข้าสู่ทารกในครรภ์ โดยเฉพาะการใช้เป็นระยะเวลานาน ส่งผลทำให้เกิดภาวะกดการทำงานของต่อมไทรอยด์ในทารกชั่วคราว แต่พบว่าหลังคลอด การทำงานของต่อมไทรอยด์ในทารกสามารถกลับสู่สภาวะปกติได้ [8, 9, 10] อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจใช้ยาดังกล่าวอาจพิจารณาระหว่างประโยชน์ที่ผู้ป่วยจะได้รับกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ระยะเวลาการใช้ยา รวมไปถึงทางเลือกการรักษาอื่น
เอกสารอ้างอิง
2. Merative Micromedex. Chlorhexidine [internet]. 2026. [cited 2026 Oct 20]. Available from: https://www.micromedexsolutions.com
3. USP. SAFETY DATA SHEET Chlorhexidine System Suitability Mixture [Internet]. 2021 Jun [cited 2026 Oct 27]. Available from: https://static.cymitquimica.com/products/45/pdf/sds-1111012.pdf
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. กองควบคุมยา. แสดงรายละเอียดผลิตภัณฑ์ยา เบตาดีน การ์เกิล [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงาน; 2563 [สืบค้น 20 ตุลาคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://pertento.fda.moph.go.th/FDA_INFORMATION_DRUG/Home/Phar_Product_Inform_Page?Newcode=U1DR1A1022600005011C
5. MIMS. Betadine Gargle & Mouthwash [Internet]. 2026 [cited 2026 Oct 20]. Available from: https://www.mims.com/malaysia/drug/info/betadine-gargle-and-mouthwash/use-in-pregnancy-lactation
6. Medsafe. Betadine Sore Throat Gargle? [Internet]. 2024 Aug [cited 2026 Oct 20]. Available from: https://www.medsafe.govt.nz/Consumers/CMI/b/BetadineSoreThroatGargle.pdf
7. Merative Micromedex. Povidone iodine [internet]. 2026. [cited 2026 Oct 20]. Available from: https://www.micromedexsolutions.com
8. Danziger Y, Pertzelan A, Mimouni M. Transient congenital hypothyroidism after topical iodine in pregnancy and lactation. Arch Dis Child. 1987;62(3):295-6.
9. Hassan AI, Aref GH, Kassem AS. Congenital iodide-induced goitre with hypothyroidism. Arch Dis Child. 1968;43(232):702-4.
10. l'Allemand D, Gr?ters A, Heidemann P, Sch?rnbrand P. Iodine-induced alterations of thyroid function in newborn infants after prenatal and perinatal exposure to povidone iodine. J Pediatr. 1983;102(6):935-8.