คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
กลับรายการ

จากข้อมูลในปัจจุบัน บางแหล่งเห็นว่ามีความเสี่ยงกับทารก คนท้องสามารถทาน amoxy และ augmentin ได้ไหม ในระดับร้านยาที่ท้องเกิน 3 เดือนขึ้นไป หรือควรแนะนำให้พบแพทย์

46 views

คำถาม

จากข้อมูลในปัจจุบัน บางแหล่งเห็นว่ามีความเสี่ยงกับทารก คนท้องสามารถทาน amoxy และ augmentin ได้ไหม ในระดับร้านยาที่ท้องเกิน 3 เดือนขึ้นไป หรือควรแนะนำให้พบแพทย์

คำตอบ

1. การใช้ amoxicillin ในหญิงตั้งครรภ์
Amoxicillin เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่ม penicillin ซึ่งสามารถผ่านรกเข้าสู่ทารกในครรภ์ได้ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลการศึกษาส่วนใหญ่สนับสนุนว่า amoxicillin สามารถใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียในหญิงตั้งครรภ์ได้เมื่อมีข้อบ่งใช้ที่เหมาะสม โดยยังไม่พบหลักฐานที่ชัดเจนว่าการใช้ยาเพิ่มความเสี่ยงต่อความพิการแต่กำเนิดอย่างมีนัยสำคัญ [1-4] การศึกษา population-based cohort ในประเทศเดนมาร์ก เปรียบเทียบหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับ amoxicillin 401 ราย กับกลุ่มควบคุม 10,237 ราย ไม่พบความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญต่อความพิการแต่กำเนิด การคลอดก่อนกำหนด หรือทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย [2] สอดคล้องกับการศึกษา retrospective cohort ขนาดใหญ่ในประเทศอิสราเอลซึ่งไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างการได้รับ amoxicillin ในไตรมาสแรกกับความพิการแต่กำเนิดรุนแรง [3]
แม้ systematic review ปี 2023 จะรายงานความเป็นไปได้ของความสัมพันธ์กับความผิดปกติบางชนิด เช่น ภาวะเพดานโหว่ แต่หลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะสรุปความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ และไม่เปลี่ยนแปลงข้อสรุปโดยรวมว่าสามารถใช้ amoxicillin ในหญิงตั้งครรภ์ได้เมื่อมีข้อบ่งใช้ [5]

2. การใช้ Augmentin (amoxicillin/clavulanate) ในหญิงตั้งครรภ์
Augmentin ประกอบด้วย amoxicillin และสารยับยั้งเอนไซม์ beta-lactamase ชื่อ clavulanic acid ข้อมูลการศึกษาในหญิงตั้งครรภ์ โดยเฉพาะการได้รับยาในไตรมาสแรก ไม่พบหลักฐานชัดเจนว่าการใช้ยาสูตรผสมนี้เพิ่มความเสี่ยงต่อความพิการแต่กำเนิดรุนแรงเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม [3,6,7]
อย่างไรก็ตาม มีข้อควรระวังสำคัญในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะถุงน้ำคร่ำแตกก่อนการเจ็บครรภ์ (preterm prelabor rupture of membranes; PPROM) โดยการศึกษา ORACLE I พบว่าการใช้ amoxicillin/clavulanate ในผู้ป่วยกลุ่มนี้สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะลำไส้อักเสบเน่าตายในทารกแรกเกิด (necrotizing enterocolitis; NEC) [8] จึงมีคำแนะนำไม่ให้ใช้ amoxicillin/clavulanate เพื่อป้องกันการติดเชื้อในหญิงตั้งครรภ์ที่มี PPROM [9] ทั้งนี้ ข้อควรระวังดังกล่าวเป็นหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วยที่มีภาวะ PPROM โดยเฉพาะ ไม่ได้หมายความว่า Augmentin เป็นยาที่ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 2 หรือ 3

3. คำแนะนำสำหรับหญิงตั้งครรภ์อายุครรภ์เกิน 3 เดือนที่มารับบริการในร้านยา
สำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีอายุครรภ์เกิน 3 เดือน ไม่ว่าจะอยู่ในไตรมาสที่ 2 หรือ 3 สามารถใช้ amoxicillin หรือ amoxicillin/clavulanate ได้หากมีข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ที่เหมาะสม และได้รับการประเมินประโยชน์และความเสี่ยงเป็นรายกรณี อย่างไรก็ตาม หากหญิงตั้งครรภ์มาขอซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานด้วยตนเองโดยยังไม่ได้รับการวินิจฉัย อาจควรส่งต่อเพื่อพบแพทย์ก่อนเริ่มใช้ยา เนื่องจากจำเป็นต้องประเมินสาเหตุและความรุนแรงของการติดเชื้อ ความจำเป็นในการใช้ยาปฏิชีวนะ ประวัติแพ้ยา อายุครรภ์ โรคประจำตัว และภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรม รวมถึงเลือกชนิด ขนาดยา และระยะเวลาการรักษาให้เหมาะสม [1,6,10] โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีอาการไข้สูง หนาวสั่น ปวดเอวหรือสีข้าง ปวดท้องรุนแรง เจ็บครรภ์คลอด มีเลือดออกทางช่องคลอด หรือสงสัยมีน้ำคร่ำรั่ว ควรส่งต่อโรงพยาบาลโดยเร็ว ในกรณีที่แพทย์ได้ตรวจวินิจฉัยและสั่งใช้ amoxicillin หรือ Augmentin แล้ว เภสัชกรสามารถจ่ายยาตามใบสั่งยา พร้อมตรวจสอบความเหมาะสมและให้คำแนะนำในการใช้ยาได้ โดยไม่จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงยาเพียงเพราะผู้ป่วยกำลังตั้งครรภ์
 


เอกสารอ้างอิง

1. UpToDate. Amoxicillin: Drug information. In: UpToDate [Internet]. Waltham (MA): UpToDate, Inc.; [cited 2026 Nov 3]. Available from: https://www.uptodate.com/
2. Jepsen P, Skriver MV, Floyd A, Lipworth L, Sch?nheyder HC, S?rensen HT. A population-based study of maternal use of amoxicillin and pregnancy outcome in Denmark. Br J Clin Pharmacol. 2003;55(2):216-221. doi:10.1046/j.1365-2125.2003.01750.x
3. Daniel S, Doron M, Fishman B, Koren G, Lunenfeld E, Levy A. The safety of amoxicillin and clavulanic acid use during the first trimester of pregnancy. Br J Clin Pharmacol. 2019;85(12):2856-2863. doi: 10.1111/bcp.14118
4. Muanda FT, Sheehy O, B?rard A. Use of antibiotics during pregnancy and the risk of major congenital malformations: a population based cohort study. Br J Clin Pharmacol. 2017;83(11):2557-2571. doi: 10.1111/bcp.13364
5. Bahri N, Dashti S, Mohammadzadeh A, Sharifi N, Hadizadeh-Talasaz F, Mardeneh J. Relationship between amoxicillin use in pregnancy and congenital anomalies: a systematic review. Curr Drug Res Rev. 2023;15(2):170-176. doi: 10.2174/2589977515666221212150311
6. UpToDate. Amoxicillin and clavulanate: Drug information. In: UpToDate [Internet]. Waltham (MA): UpToDate, Inc.; [cited 2026 Nov 3]. Available from: https://www.uptodate. com/
7. Berkovitch M, Diav-Citrin O, Greenberg R, Cohen M, Bulkowstein M, Shechtman S, et al. First-trimester exposure to amoxycillin/clavulanic acid: a prospective, controlled study. Br J Clin Pharmacol. 2004;58(3):298-302. doi: 10.1111/j.1365-2125.2004.02138.x
8. Kenyon SL, Taylor DJ, Tarnow-Mordi W; ORACLE Collaborative Group. Broad-spectrum antibiotics for preterm, prelabour rupture of fetal membranes: the ORACLE I randomised trial. Lancet. 2001;357(9261):979-988. doi: 10.1016/s0140-6736(00)04233-1
9. American College of Obstetricians and Gynecologists. Prelabor rupture of membranes. ACOG Practice Bulletin No. 217. Obstet Gynecol. 2020;135(3):e80-e97. doi: 10.1097/AOG. 0000000000003700
10. Hesse MR, Prins JR, Lub-de Hooge MN, Winter HLJ, Kosterink JGW, Touw DJ, Mian P. Pharmacokinetics and target attainment of antimicrobial drugs throughout pregnancy: Part I, penicillins. Clin Pharmacokinet. 2023;62:221-247. doi: 10.1007/s40262-023-01211-z