ธาตุเหล็กแต่ละตัวแตกต่างกันอย่างไร ตัวไหนเหมาะกับคนที่เป็นโรคไตที่เป็นโลหิตจาง

ธาตุเหล็กมีบทบาทสำคัญในการสร้างเม็ดเลือดแดงในร่างกาย การเสริมธาตุเหล็กมีความจำเป็นในกรณีที่ร่างกายมีภาวะขาดธาตุเหล็ก ซึ่งเกิดจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก การขาดธาตุเหล็กโดยไม่มีภาวะโลหิตจาง ภาวะขาดสารอาหาร หรือการสูญเสียเลือด เป็นต้น  

การเสริมธาตุเหล็กแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ 1) ธาตุเหล็กชนิดรับประทาน ซึ่งแต่ละชนิดมีปริมาณธาตุเหล็กที่มีอยู่ในแต่ละเม็ดแตกต่างกัน เช่น ferrous sulfate (มีธาตุเหล็กองค์ประกอบ 20%) ferrous gluconate (มีธาตุเหล็กองค์ประกอบ 12%) และ ferrous fumarate (มีธาตุเหล็กองค์ประกอบ 33%) 2) ธาตุเหล็กชนิดฉีดทางหลอดเลือดดำ ใช้สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานธาตุเหล็กทางปากได้หรือมีภาวะขาดธาตุเหล็กอย่างรุนแรง เช่น iron dextran, iron sucrose, sodium ferric gluconate, iron gluconate เป็นต้น (1, 2) 

สำหรับผู้ป่วยโรคไตที่มีภาวะโลหิตจางที่เกิดจากการขาดธาตุเหล็ก การวินิจฉัยอาศัยการตรวจวัดค่า serum ferritin และ transferrin saturation (TSAT) หากพบว่ามีภาวะขาดธาตุเหล็ก แพทย์จะพิจารณาการให้ธาตุเหล็กเสริม ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไตหรือผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้อง แนะนำให้เริ่มด้วยธาตุเหล็กชนิดรับประทาน หากไม่ตอบสนองหรือมีผลข้างเคียง อาจพิจารณาเปลี่ยนเป็นธาตุเหล็กชนิดฉีดทางหลอดเลือดดำ ส่วนผู้ป่วยที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม แนะนำให้ธาตุเหล็กชนิดฉีดทางหลอดเลือดดำ ทั้งนี้การเลือกชนิดและขนาดยาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและความเหมาะสมของผู้ป่วย ซึ่งการเลือกใช้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ (2)